سراتوسور (Ceratosaurus)، به معنای "خزنده شاخدار" در زبان یونانی، دایناسوری گوشتخوار و منحصربهفرد از دوران ژوراسیک پسین است. این دایناسور با ویژگیهای خاص خود، از جمله شاخ کوچک روی سر، ردیفی از صفحات استخوانی روی پشت و دندانهای تیز، همواره مورد توجه دیرینهشناسان بوده است. زیستگاه اصلی سراتوسور در مناطق باتلاقی جنوب آمریکای شمالی بوده و حدود 150 تا 145 میلیون سال پیش زندگی میکرده است.
پلاتیبلودون (نام علمی: Platybelodon) که در زبان یونانی به معنای "دندان پهن" است، از بستگان نزدیک آمبلودون، فیل دیگری با دندانهای بیلمانند، محسوب میشود. این جانور که حدود ۱۰ میلیون سال پیش در دوره میوسن پسین زندگی میکرد، زیستگاهش مردابها، دریاچهها و رودخانههای آفریقا و اوراسیا بود.
استگوسراس، با نام علمیStegoceras(به معنی "سقف شاخ")، دایناسوری گیاهخوار و دوپا بود که در اواخر دوره کرتاسه، حدود 75 میلیون سال پیش، در جنگلهای غرب آمریکای شمالی زندگی میکرد. این جانور با جثهای نسبتاً کوچک، حدود 2 متر طول و 45 کیلوگرم وزن داشت و از ویژگیهای بارز آن میتوان به جمجمه ضخیم و گنبدی شکل اشاره کرد، بهویژه در جنس نر. این دایناسور بخشی از خانواده پاچیسفالوساریدها، یا "خزندگان کلهضخیم" بود که به خاطر جمجمههای استخوانی بسیار ضخیمشان شناخته میشدند.
ورمونت، همانند سایر ایالات نیو انگلند، از نظر فسیلی بسیار فقیر است. به دلیل عدم وجود رسوبات زمینشناسی مربوط به دوران دیرینهزیستی پسین و میانهزیستی پسین (به این معنی که هیچ دایناسوری در این ایالت کشف نشده و نخواهد شد)، حتی دوران سنوزوئیک نیز تا اواخر دورهپلیستوسنتقریباً خالی است. اما این بدان معنا نیست که ایالت گرین ماونتن کاملاً عاری از حیات ماقبلتاریخبوده است. در ادامه، با برخی از مهمترین فسیلهای کشفشده در ورمونت آشنا میشویم:
انتلودون (Entelodon)، به لطف حضورش در مستندهای حیات وحش مانندWalking with BeastsوPrehistoric Predators، از گمنامی ماقبلتاریخبیرون آمد و به عنوان "خوک قاتل" جاودانه شد. با این حال، برخلاف این تصور، این جانور بزرگجثه (مانند خوکهای امروزی) هم گیاهان و هم گوشت میخورد. انتلودون تقریباً به اندازه یک گاو بود و صورتی شبیه خوک داشت، با زگیلهای استخوانی روی گونهها و پوزهای دراز که دندانهای خطرناکی در آن قرار داشتند.
نخستین پرندگان واقعی در اواخر دوره ژوراسیک تکامل یافتند و به یکی از موفقترین و متنوعترین شاخههای حیات مهرهداران روی زمین تبدیل شدند. در این مجموعه، تصاویر و اطلاعات دقیقی از بیش از 50 گونه از پرندگان ماقبلتاریخو منقرض شده اخیر، از جمله آرکئوپتریکس و کبوتر مسافر، ارائه میشود. با ما همراه باشید تا سفری به دنیای شگفتانگیز این موجودات پر رمز و راز داشته باشیم.
با نامی فریبنده، گیگانتوراپتور (Gigantoraptor) در واقع یک رپتور واقعی نبود، اما همچنان یکی از چشمگیرترین دایناسورهای دوران مزوزوئیک به شمار میرفت. در این مطلب، ۱۰ واقعیت جذاب درباره این غول بزرگ، گیگانتوراپتور، را با شما به اشتراک میگذاریم. با ما همراه باشید تا به دنیای این شکارچی منحصربهفرد سفر کنیم و دانستنیهای جالب و مهمی درباره او کشف کنیم. آیا گیگانتوراپتور واقعا یک رپتور نبوده؟ رژیم غذایی او چگونه بوده و چه ویژگیهایی او را از سایر دایناسورها متمایز میکرده است؟ برای یافتن پاسخ این سوالات و اطلاعات بیشتر، در ادامه با ما همراه باشید.
پلیوپیتکوس (Pliopithecus) که در زبان یونانی به معنای "میمون پلیوسن" است، موجودی با ابعاد جالب توجه بود. این نخستیسان منقرضشده که حدود 15 تا 10 میلیون سال پیش، در دوران میوسن میانی، در جنگلهای اوراسیا سکونت داشت، قدش به حدود سه فوت (تقریباً 90 سانتیمتر) و وزنش به حدود 50 پوند (تقریباً 23 کیلوگرم) میرسید.
آرکلون (Archelon)، به معنی "لاکپشت حکمران"، یک گونه لاکپشت دریایی عظیمالجثه بود که در اواخر دوره کرتاسه، حدود 75 تا 65 میلیون سال پیش، در آبهای آمریکای شمالی زندگی میکرد. این موجود شگفتانگیز با جثهای بزرگ و ویژگیهای منحصربهفرد، یکی از بزرگترین لاکپشتهایتاریخبه شمار میرود. در ادامه با مشخصات این خزنده دریایی آشنا میشویم:
شاید کارتون معروف "Far Side" گری لارسون بهترین تصویر را از این موضوع ارائه داده باشد. در این کارتون، یک استگوسوروس پشت تریبون ایستاده و به دیگر دایناسورها میگوید: «اوضاع خیلی وخیم است، آقایان... آب و هوای جهان در حال تغییر است، پستانداران در حال تسلط هستند و مغز همهی ما به اندازهی یک گردوست.»
گاهی نامهای جذاب و ترسناکی که برای موجودات ماقبلتاریخانتخاب میشوند، قربانی دقتهای علمی میشوند. یکی از این موارد، دائودون (Daeodon) است. این جانور غولپیکر پستاندار، که قبلاً به نام دینوهیوس (Dinohyus) به معنای "خوک وحشتناک" شناخته میشد، حالا به نام قدیمیتر خود بازگشته است؛ نامی که شاید به اندازه نام قبلی رعبآور نباشد. اما دائودون چه موجودی بود و چرا به این نامها معروف شده است؟
یکی از جنبههای کمتر مورد توجه تکامل، این است که معمولاً موجودات زنده برای حل مسائل مشابه، به راهکارهای کلی مشابهی دست مییابند. حیواناتی که در اکوسیستمهای مشابه زندگی میکنند و جایگاه اکولوژیکی یکسانی را اشغال میکنند، اغلب ساختار بدنی مشابهی پیدا میکنند. این فرآیند میتواند در طول دهها میلیون سال رخ دهد یا به طور همزمان، در حیواناتی در دو سوی کره زمین، اتفاق بیفتد. در ادامه، با 10 نمونه شگفتانگیز از تکامل همگرا آشنا خواهید شد.