جهان هستی مملو از ستارگان گوناگون است. شاید از دور و در نگاه اول، همه آنها نقاط نورانی یکسانی به نظر برسند، اما در واقعیت، هر ستاره با دیگری متفاوت است. هر ستاره در طول عمر خود، مسیری تکاملی را طی میکند که در مقایسه با عمر انسان، بسیار طولانیتر و باشکوهتر است. سن، مسیر تکامل، جرم و عوامل دیگر، همگی بر سرنوشت یک ستاره تاثیر میگذارند.
جستجو برای یافتن حیات در سیارات دیگر، دهههاست که ذهن ما را به خود مشغول کرده است. از فیلمهای علمی تخیلی مانند جنگ ستارگان و پیشتازان فضا گرفته تا ملاقاتهای نزدیک از نوع سوم، همگی به نوعی وجود موجودات فضایی را تایید میکنند. ایده موجودات فضایی و امکان وجود حیات در سیارات دیگر برای بسیاری از افراد جذاب است و این سوال که آیا بیگانگان تاکنون در میان ما زندگی کردهاند یا نه، همواره یک موضوع مورد بحث بوده است. اما سوال اصلی این است: آیا واقعاً حیات در سیارات دیگر وجود دارد؟ این سوالی است که ارزش بررسی دارد.
در اعماق کهکشان، اجرامی شگفتانگیز و مرموز به نام ستارههای نوترونی وجود دارند. این اجرام متراکم، دهههاست که مورد مطالعه اخترشناسان قرار گرفتهاند و با پیشرفت ابزارهای رصدی، اطلاعات بیشتری از آنها به دست میآید. تصور کنید یک توپجامدو لرزان از نوترونها که به شدت فشرده شده و در فضایی به اندازه یک شهر جای گرفته است.
در 20 جولای 1969، رویدادی تاریخساز نه بر روی زمین، بلکه در جهانی دیگر به وقوع پیوست.نیل آرمسترانگ، فضانورد افسانهای، از سفینه فضایی آپولو 11 (عقاب) بیرون آمد، از نردبان پایین رفت و اولین قدمهای انسانی را بر سطحماهنهاد. او در آن لحظه، جملهای را به زبان آورد که به ماندگارترین عبارت قرن بیستم بدل شد: "این یک گام کوچک برای یک انسان است، یک جهش بزرگ برای بشریت." این اقدام شجاعانه و تاریخی، اوج سالها تلاش، تحقیق و توسعه، پیروزی و شکست بود که با رقابت میان ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی درمسابقه فضایی، جان تازهای گرفته بود.
اخترشناسی، دانش مطالعه اجرام آسمانی و پدیدههای کیهانی است که انرژی را به شکلهای مختلف، از جملهتابش الکترومغناطیسی، منتشر یا بازتاب میکنند. اخترشناسان با بررسی اینتابشها، اطلاعات ارزشمندی درباره ماهیت، ساختار، و تحولات کیهان به دست میآورند.
ستارگان، کرههای عظیمی ازپلاسمای سوزانهستند که در فضا معلقاند. با وجود این ابعاد باورنکردنی، به جز خورشیدِ منظومه شمسی خودمان، آنها را به صورت نقاط نورانی کوچکی در آسمان شب میبینیم. خورشید ما، که از نظر فنی یکستاره کوتوله زردمحسوب میشود، نه بزرگترین و نه کوچکترین ستاره در کلکهکشاناست.
سیاره اورانوس، این دنیای دوردست، همواره برای بشر معمایی بزرگ بوده است. در ابتدا، به دلیل ساختار گازی غالبِهیدروژنو هلیوم، آن را "غول گازی" مینامیدند. اما با گذشت زمان و بررسیهای دقیقتر، دانشمندان دریافتند که میزان یخ (آب، آمونیاک و متان) در جو و لایه میانی این سیاره بسیار زیاد است. به همین دلیل، در دهههای اخیر، اورانوس را به عنوان "غول یخی" نیز میشناسند.
در بین تمام سیارات منظومه شمسی، سیاره کوتوله کوچکپلوتوتوجه مردم را به خود جلب کرده است. کشفپلوتودر سال 1930 توسط ستارهشناس، کلاید تامبا، صورت گرفت، در حالی که بیشتر سیارات بسیار زودتر کشف شده بودند. از طرفی، فاصله بسیار زیادپلوتوباعث شده بود اطلاعات کمی درباره آن در دست باشد.
ماه، همواره بخشی از زندگی ما بوده است. از بدو پیدایش زمین، این همسایه آسمانی در کنار سیارهمان حضور داشته است. اما یک سوال ساده درباره این جرم آسمانی شگفتانگیز، تا همین اواخر بیپاسخ مانده بود:ماه چگونه به وجود آمد؟پاسخ این سوال، نیازمند درک عمیقی از شرایط حاکم بر منظومه شمسی اولیه و نحوه شکلگیری سیارات است.
سیاهچالهها اجرام آسمانی بسیارچگالیهستند که در اثر فشردگی شدید جرم در یک فضای کوچک به وجود میآیند. گرانش سیاهچاله آنقدر قوی است که هیچ چیز، حتی نور، نمیتواند از آن فرار کند. این ویژگی سیاهچالهها را به یکی از اسرارآمیزترین و جذابترین پدیدههای جهان تبدیل کرده است. این غولهای گرانشی ستارگان، گاز، و غبار را به دام میاندازند و میبلعند.
ابرنواخترها، مهیبترین رویدادهایی هستند که میتوانند برای ستارگانی با جرم بیشتر از خورشید رخ دهند. این انفجارهای فاجعهبار، نور بسیار زیادی تولید میکنند که حتی از کل کهکشانی که ستاره در آن قرار دارد هم درخشانتر است! تصور کنید چه حجم عظیمی از انرژی به شکل نور مرئی و سایر پرتوها آزاد میشود. این انفجارها میتوانند ستاره را به کلی متلاشی کنند.
منظومه شمسی ما، خانهی خورشید و سیاراتش، در گوشهای نسبتاً خلوت از کهکشان راه شیری قرار دارد. در فاصلهی کمتر از پنج سال نوری، تنها سه ستارهی دیگر وجود دارند که همسایهی ما محسوب میشوند. اما اگر کمی دایرهی "نزدیکی" را وسیعتر کنیم، متوجه میشویم که ستارگان بیشتری از آنچه تصور میکردیم در نزدیکی خورشید قرار دارند. شاید منطقهی ما در حاشیهی کهکشان راه شیری واقع شده باشد، اما این به معنای تنهایی ما در کیهان نیست.