تصور کنید دنیایی سوزان و داغ با آسمانی پوشیده از ابرهای غلیظی کهباران اسیدیبر چشماندازی آتشفشانی میبارند. فکر میکنید چنین جایی فقط در تخیلات وجود دارد؟ اشتباه میکنید! این سیاره وجود دارد و نامش زهره است. زهره، دومین سیاره نزدیک به خورشید، اغلب "خواهر" زمین نامیده میشود، اما این نامگذاری چندان دقیق نیست. سیاره زهره، که نام خود را از الهه عشق رومی گرفته، به هیچ وجه برای زندگی انسان مناسب نیست و نمیتوان آن را دوقلوی زمین دانست. در واقع، زهره تجسمی از یک دنیای جهنمی است.
اشعههای کیهانی شاید در ابتدا شبیه یک تهدید علمی-تخیلی به نظر برسند، چیزی که از اعماق فضا به سمت ما میآید. در مقادیر بسیار زیاد، این تصور چندان هم دور از واقعیت نیست. اما واقعیت این است که اشعههای کیهانی هر روز از بدن ما عبور میکنند، بدون اینکه آسیب جدی به ما وارد کنند. پس این ذرات پرانرژی و اسرارآمیز دقیقا چه هستند و از کجا میآیند؟ در ادامه به بررسی این پدیده میپردازیم.
کهکشانها، بزرگترین اجرام منفرد در جهان هستی هستند. هر کهکشان، میزبان تریلیونها ستاره است که همگی در یک سیستم گرانشی واحد به هم پیوند خوردهاند. با وجود وسعت بیکران جهان و فاصلههای بسیار زیاد بین کهکشانها، تجمع آنها در خوشهها پدیدهای رایج است. این خوشهها اغلب صحنه برخوردهای عظیم بین کهکشانها هستند.
آیا به دنبال دلیلی برای سفر به فضا میگردید؟ کافیست نگاهی به تصاویری بیندازید که از فضاپیمای شاتل، ایستگاه فضایی بینالمللی و ماموریتهای آپولو به ثبت رسیدهاند. این تصاویر شکوه و زیبایی بینظیر سیارهمان، زمین را از منظری کاملاً متفاوت به نمایش میگذارند. گویی نگینی آبیرنگ در پهنه بیکران هستی میدرخشد. در این مجموعه، شما را به تماشای گوشهای از این زیباییها دعوت میکنیم. با ما همراه باشید تا زمین را از دریچه چشم فضانوردان ببینیم و به عظمت و شکنندگی آن پی ببریم.
ستارگان، سنگ بنای اساسی جهان هستی هستند. آنها نه تنها سازنده کهکشانها هستند، بلکه بسیاری از آنها میزبان منظومههای سیارهای نیز هستند. بنابراین، درک چگونگی شکلگیری و تکامل آنها، سرنخهای مهمی برای شناخت کهکشانها و سیارات به دست میدهد. به عبارتی،ستارگاننقش بسیار مهمی در ساختارکیهانایفا می کنند. شناختتکامل ستارگانمی تواند دریچه ای به شناخت سیارات و کهکشان ها باشد.
وقتی صحبت از کهکشان میشود، بیشتر ما ناخودآگاه به یاد کهکشان راه شیری خودمان یا شاید کهکشان آندرومدا با بازوهای مارپیچی و برآمدگی مرکزیاش میافتیم. اینکهکشان های مارپیچیتصویری است که اغلب مردم از یک کهکشان در ذهن دارند. اما واقعیت این است که کیهان پر از انواع مختلف کهکشان است و همهی آنها هم مارپیچی نیستند. درست است که ما در یک کهکشان مارپیچی زندگی میکنیم، اما کهکشانهای بیضوی (گرد و بدون بازوهای مارپیچی) و عدسی (تقریباً شبیه سیگار) هم وجود دارند. دستهی دیگری از کهکشانها هم هستند که شکل خاصی ندارند، لزوماً بازوهای مارپیچی ندارند، اما در عوض، مکانهای زیادی برای شکلگیری ستارهها دارند. این کهکشانهای عجیب و غریب و بیشکل،کهکشان های نامنظمنامیده میشوند. گاهی اوقات هم به دلیل شکلهای غیرمعمول یا ویژگیهای دیگرشان، در دستهی کهکشانهای "خاص" قرار میگیرند.
ایده سفر فضایی از طریق کرمچالهها (Wormholes) بسیار جذاب به نظر میرسد. چه کسی دوست ندارد سوار بر سفینهای شود، نزدیکترین کرمچاله را پیدا کند و در عرض چند لحظه به نقاط دوردست فضا سفر کند؟ این فناوری، سفر فضایی را به طرز باورنکردنی آسان میکند! این ایده، در فیلمها و کتابهای علمی-تخیلی به وفور دیده میشود. این "تونلهای فضایی-زمانی" به شخصیتها اجازه میدهند تا در یک چشم به هم زدن در فضا و زمان حرکت کنند، بدون اینکه نگران قوانین فیزیک باشند.
طرفداران سریال "پیشتازان فضا" حتماً با فضاپیمای Enterprise و فناوری پیشرانهی وارپ (Warp Drive) آن آشنا هستند. این فناوری از پادماده (Antimatter) به عنوان منبع اصلی انرژی استفاده میکند. پادماده، انرژی لازم برای پیمودن کهکشان و ماجراجوییهای فضانوردان را فراهم میسازد. اما آیا چنین نیروگاهی چیزی فراتر از یک داستان علمی-تخیلی است؟
سفر در زمان، عنصری جذاب و پرطرفدار در داستانها و فیلمهای علمیتخیلی است. از سریالهای محبوبی مانند دکتر هو (Dr. Who) با Time Lordsهایش که در زمان جابجا میشوند، تا داستانهایی که سفر در زمان را به نزدیکی بیش از حد به سیاهچالهها نسبت میدهند. در فیلم پیشتازان فضا: سفر به خانه (Star Trek: The Voyage Home)، گردش به دور خورشید باعث بازگشت کرک و اسپاک به قرن بیستم میشود. و البته سری فیلمهای پرطرفدار بازگشت به آینده (Back to the Future) که در آن شخصیتها به گذشته و آینده سفر میکنند.
در دنیایی ازمادهغوطهوریم. نه تنها احاطه شدهایم، بلکه خودمان نیزمادههستیم! هر آنچه در این جهان پهناور قابل تشخیص است، از سیارات و ستارگان گرفته تا کهکشانهای دوردست، همگی ازمادهساخته شدهاند. این مفهوم آنقدر اساسی است که اغلب وجود آن را بدیهی میدانیم.
یکی از اساسیترین پرسشهایی که میتوانیم درباره جهان هستی مطرح کنیم این است که آیا حیات در جایی دیگر از کیهان وجود دارد؟ سوالی که بسیاری از مردم میپرسند این است که آیا موجودات فضایی تا به حال از زمین بازدید کردهاند؟ اینها سوالات مهمی هستند، اما قبل از اینکه دانشمندان بتوانند به آنها پاسخ دهند، باید به دنبال دنیاهایی بگردند که حیات در آن امکانپذیر باشد.
هزاران سال است که بشر به آسمان چشم دوخته و در پی فهمیدن رازهای آن بوده است. با وجود پیشرفتهای چشمگیر در دانشستارهشناسی، هنوز هم اطلاعات ما در موردجهانهستی بسیار محدود است. اخترشناسان با کاوشهای مداوم، اطلاعات دقیقی در موردستارگان،سیاراتوکهکشانهابه دست میآورند، اما پدیدههای شگفتانگیز و مرموزی همچنان ذهن بشر را به خود مشغول کردهاند.