در طول 4.6 میلیارد سال تاریخ زمین، پنج رویداد عظیم انقراض در تاریخ وقوع یافته است که هر کدام اکثریت عظیمی از گونه های زنده در آن زمان را نابود کرده اند. این پنج انقراض عمده شامل انقراض الوردویسکی، انقراض دوونین، انقراض پرمین، انقراض تریاس-ژوراسیک و انقراض کرتاسه-ترشیاری (یا انقراض K-T) می شوند.

هر یک از این رویدادها از نظر اندازه و علت متفاوت بود، اما همه آنها به طور کامل تنوع زیستی موجود در زمین را در زمان خود ویران کردند.

تعریف 'انقراض جمعی'

قبل از یادگیری بیشتر درباره پنج رویداد بزرگ انقراض جمعی، مهم است که بدانیم "انقراض جمعی" به چه معناست و چگونه این فاجعه ها بر تکامل گونه هایی که از آنها جان سالم به در می برند تأثیر می گذارند. "انقراض جمعی" به دوره ای اطلاق می شود که درصد بالایی از تمام گونه های زنده شناخته شده، منقرض می شوند. دلایل انقراض جمعی شامل تغییرات اقلیمی، فاجعه های زمین شناسی (مانند فوران های آتشفشانی فراوان) و برخورد شهاب سنگ ها به سطح زمین هستند. شواهد نشان می دهد که میکروب ها ممکن است به سرعت بخشیدن یا ایجاد برخی از انقراض های جمعی در طول مقیاس زمان زمین شناسی کمک کرده باشند.

انقراض های جمعی و تکامل

انقراض بزرگ جان سالم به در برده اند." width="1500" height="998" loading="lazy" />

انقراض های جمعی چگونه به تکامل کمک می کنند؟ پس از یک انقراض جمعی بزرگ، معمولاً دوره ای سریع از شکل گیری گونه ها در میان چند گونه ای که جان سالم به در برده اند، وجود دارد؛ زیرا بسیاری از گونه ها در طول این فاجعه های بزرگ از بین می روند، فضا بیشتری برای گونه های باقیمانده برای گسترش وجود دارد و همچنین بسیاری از نیش ها در محیط هایی وجود دارند که باید پر شوند. همچنین رقابت کمتری برای غذا، منابع، پناهگاه و جفت وجود دارد که به گونه های "باقیمانده" امکان می دهد تا شکوفا شوند و به سرعت تولید مثل کنند.

با جدا شدن و دور شدن جمعیت ها در طول زمان، آنها به شرایط محیطی جدید سازگار می شوند و از جمعیت های اصلی خود به طور تولیدی جدا می شوند. در این نقطه، می توانند به عنوان یک گونه جدید محسوب شوند.

اولین انقراض عمده: انقراض الوردویسکی

انقراض الوردویسکی

• زمان: دوره الوردویسکی از دوران پالئوزوئیک (حدود 440 میلیون سال پیش)
• اندازه انقراض: تا 85% از تمام گونه های زنده نابود شدند
• علت یا علل مشکوک: رانش قاره ای و تغییرات اقلیمی ناشی از آن

اولین رویداد بزرگ انقراض که شناخته شده است در دوره الوردویسکی از دوران پالئوزوئیک در مقیاس زمان زمین شناسی رخ داد. زندگی در این زمان در مراحل اولیه خود بود. نخستین موجودات زنده شناخته شده حدود 3.6 میلیارد سال پیش پدیدار شدند، اما تا دوره الوردویسکی، موجودات آبی بزرگتر وارد حیات شده بودند. همچنین در این زمان برخی از گونه های زمین زیست می کردند.

جابجایی قاره ها و تغییرات شدید آب و هوایی به عنوان علت این رویداد انقراض جمعی در نظر گرفته می شوند (این رویداد در دو موج اتفاق افتاد). موج اول یک عصر یخبندان بود که تمام کره زمین را در بر گرفت. سطح دریاها کاهش یافت و بسیاری از گونه های زمینی نتوانستند به اندازه کافی سریع سازگار شوند تا در برابر آب و هوای سرد و سخت بقا یابند. موج دوم زمانی بود که عصر یخبندان بالاخره به پایان رسید و این پایان همه خبرهای خوب نبود. این رویداد به قدری ناگهانی به پایان رسید که سطح اقیانوس ها سریعاً به مقداری افزایش یافت که قادر به نگه داشتن اکسیژن کافی برای حفظ گونه هایی که موج اول را تحمل کرده بودند، نبود. بار دیگر، گونه ها نتوانستند به اندازه کافی سریع سازگار شوند و به طور کامل از بین رفتند. در این مرحله، تنها چند خودکشت آبی باقی مانده مسئولیت افزایش سطح اکسیژن را داشتند تا گونه های جدیدی بتوانند تکامل یابند.

دومین انقراض جمعی بزرگ: انقراض دیوانی

انقراض دیوانی

• زمان: دوره دیوانی از عصر پالئوزوئیک (حدود 375 میلیون سال پیش)
• اندازه انقراض: تقریباً 80% از تمام گونه های زنده از بین رفتند
• علت یا علل مشکوک: کمبود اکسیژن در اقیانوس ها، سرد شدن سریع دماهای هوایی، فوران های آتشفشانی و برخورد شهاب سنگ ها

دومین انقراض جمعی بزرگ در تاریخ حیات بر روی زمین در خلال دوره دیوانی از عصر پالئوزوئیک اتفاق افتاده است. این رویداد انقراض جمعی پس از انقراض جمعی اردویس همانند یک بازی با شانس بالای زمان کوتاه، تقریباً 80 درصد از تمام گونه های زنده در آب و زمین را از بین برد.

چند فرضیه وجود دارد به چرا این دومین انقراض جمعی در آن زمان از تاریخ زمین شناسی اتفاق افتاده است. موج اول که به زندگی آبی ضربه بزرگی زد، ممکن است به دلیل استعماری سریع از سوی گیاهان زمینی بوده باشد، که بسیاری از گیاهان آبزی توانستند به زندگی در زمین سازگار شوند، و به این ترتیب تعداد کمتری از خودکشت ها برای تولید اکسیژن برای تمام زندگی دریایی باقی ماند، که به مرگ انبوه در اقیانوس ها منجر شد.

حرکت سریع گیاهان به سمت زمین همچنین تأثیر عمده ای بر دی اکسید کربن موجود در جو داشت. با حذف این مقدار زیادی از گاز گلخانه ای به سرعت، دما به شدت کاهش یافت. گونه های زمینی در سازگاری با این تغییرات آب و هوایی دچار مشکل شدند و به همین دلیل منقرض شدند.

موج دوم انقراض دیوانی بیشتر یک معماست. ممکن است شامل فوران های آتشفشانی انبوه و برخورد شهاب سنگ ها باشد، اما علت دقیق آن ناشناخته است.

سومین انقراض جمعی بزرگ: انقراض پرمین

انقراض پرمین

• زمان: دوره پرمین از عصر پالئوزوئیک (حدود 250 میلیون سال پیش)
• اندازه انقراض: تخمین زده می شود 96% از تمام گونه های زنده از بین رفته اند
• علت یا علل مشکوک: ناشناخته- احتمالاً برخورد شهاب سنگ ها، فعالیت های آتشفشانی، تغییرات آب و هوایی و میکروب ها

سومین انقراض جمعی بزرگ در آخرین دوره عصر پالئوزوئیک، به نام دوره پرمین اتفاق افتاد. این بزرگترین انقراض شناخته شده است که 96 درصد از تمام گونه ها در زمین را به طور کامل از بین برد. بنابراین جای تعجب نیست که این انقراض جمعی بزرگ به "مرگ بزرگ" معروف شده است. اشکال زندگی آبی و زمینی به طور نسبی سریع از بین رفتند.

علت اصلی بزرگ ترین رویداد انقراض جمعی هنوز هم برای دانشمندان ناشناخته است و آنها نظریات مختلفی را مطرح کرده اند. برخی می گویند ممکن است زنجیره ای از رویدادها منجر به از دست رفتن بسیاری از گونه ها شده باشد؛ مانند فعالیت های آتشفشانی عظیم همراه با برخورد شهاب سنگ ها که متان و بازالت کشنده را به جو و سطح زمین پرتاب کرده است (که این باعث کاهش اکسیژن و خفقان زندگی و تغییر سریع اقلیم شده است). تحقیقات جدید به یک میکروب از دامین آرکایا اشاره دارند که در شرایط متان بالا شکوفا می شود. این موجودات میکروسکوپی ممکن است "کنترل را به دست گرفته اند" و زندگی در اقیانوس ها را خفه کرده باشند.

بدون توجه به علت، این انقراض های بزرگ به پایان دوره پالئوزوئیک و آغاز دوره مزوزوئیک منجر شدند.

انقراض جمعی چهارم: انقراض تریاس-ژوراسیک

حدود نیمی از گونه های شناخته شده زمین در دوران انقراض تریاس-ژوراسیک نابود شدند.

زمان: پایان دوره تریاس از دوره مزوزوئیک (حدود 200 میلیون سال پیش)

اندازه انقراض: بیش از نیمی از تمام گونه های زنده از بین رفتند

علت های مشکوک: فعالیت آتشفشانی عمده همراه با سیلاب های بازالت، تغییرات اقلیمی جهانی و تغییر در pH و سطح دریاها.

این انقراض بزرگ ترکیبی از بسیاری رویدادهای کوچک تر انقراض در طول 18 میلیون سال آخر دوره تریاس بوده است. در این زمان طولانی، حدود نیمی از تمام گونه های شناخته شده از بین رفتند. علل این انقراض های کوچک تر عمدتاً به فعالیت های آتشفشانی و سیلاب های بازالت نسبت داده می شود.

انقراض جمعی پنجم: انقراض K-T

انقراض K-T مسئول پایان دایناسورها بود.

• زمان: پایان دوره کرتاسه از دوره مزوزوئیک (حدود 65 میلیون سال پیش)
• اندازه انقراض: نزدیک به 75% از تمام گونه های زنده از بین رفتند
• علت های مشکوک: برخورد شدید شهاب سنگ یا شهاب.

این رویداد انقراض، شاید بهترین شناخته شده، علی رغم اینکه بزرگ ترین نبوده است. انقراض کرتاسه-ترتیری (یا انقراض K-T) خط تقسیم بین دوره نهایی مزوزوئیک - دوره کرتاسه و دوره ترتیری از دوره سنوزوئیک بود. این رویداد همچنین دایناسورها را از بین برد. با این حال، دایناسورها تنها گونه های از بین رفته نبودند - تا 75% از تمام گونه های زنده شناخته شده در این رویداد انقراض بزرگ مردند.

به خوبی مستند شده است که علت این انقراض جمعی یک برخورد عمده شهاب سنگ بوده است. این سنگ های فضایی بزرگ به زمین برخورد کرده و زباله هایی را به هوا پرتاب کردند، در نتیجه "زمستان برخوردی" را به وجود آوردند که اقلیم را در سرتاسر کره زمین به طرز چشمگیری تغییر داد.

انقراض جمعی ششم: آیا در حال حاضر در حال وقوع است؟

آیا ممکن است که ما در میانه ششمین انقراض جمعی بزرگ هستیم؟ بسیاری از دانشمندان معتقدند که هستیم. از زمان تکامل انسان ها بسیاری از گونه ها از بین رفته اند. از آنجا که این رویدادهای انقراض جمعی می توانند میلیون ها سال طول بکشند، شاید ما در حال تماشای ششمین انقراض بزرگ هستیم. اینکه آیا انسان ها زنده خواهند ماند به زودی مشخص نخواهد شد.