سنگ های بنفش که رنگ آن ها از آبی تا ارغوانی متغیر است، رنگ خود را از مواد معدنی موجود در آن ها می گیرند. هرچند نسبتاً نادر هستند، می توان مواد معدنی بنفش، ارغوانی یا آبی را در چهار نوع سنگ زیر یافت که از رایج ترین تا نادرترین مرتب شده اند:

1. پگماتیت ها که عمدتاً از بلورهای بزرگ تشکیل شده اند، مانند گرانیت.
2. برخی سنگ های دگرگونی، مانند مرمر.
3. مناطق اکسید شده از توده های معدنی، مانند مس.
4. سنگ های آتش فشانی با سیلیس پایین (دارای فلدسپاتوئید).

برای شناسایی صحیح ماده معدنی بنفش، ارغوانی یا آبی، ابتدا باید آن را در نور مناسب بررسی کنید. بهترین نام را برای رنگ یا رنگ های آن تعیین کنید، مانند آبی-سبز، آبی آسمانی، بنفش، نیلی یا ارغوانی. این کار با مواد معدنی نیمه شفاف دشوارتر از مواد معدنی کدر است. سپس، سختی و درخشندگی ماده معدنی را در سطح تازه بریده شده آن یادداشت کنید. در نهایت، کلاس سنگ را تعیین کنید (آتش فشانی، رسوبی یا متامورفیک).

نگاهی دقیق تر به ۱۲ ماده معدنی بنفش، ارغوانی و آبی متداول در زمین بیندازید.

آپاتیت

آپاتیت یک ماده معدنی جانبی است، به این معنی که در مقادیر کم در درون سنگ ها، معمولاً به صورت بلور در پگماتیت ها دیده می شود. رنگ آن معمولاً از آبی-سبز تا ارغوانی متغیر است، هرچند که دامنه رنگ وسیعی از شفاف تا قهوه ای دارد که به ترکیب شیمیایی وسیع آن برمی گردد. آپاتیت به طور معمول یافت می شود و در تولید کودهای شیمیایی و رنگدانه ها استفاده می شود. آپاتیت با کیفیت جواهر نادر است، اما وجود دارد.

درخشندگی شیشه ای؛ سختی ۵. آپاتیت یکی از مواد معدنی استاندارد در مقیاس سختی مواد معدنی موhr است.

کوردیرایت

کوردیرایت هم یک ماده معدنی جانبی است که در سنگ های دگرگونی با منیزیم بالا و با کیفیت بالا مانند هورنفلز و گنایس یافت می شود. کوردیرایت دانه هایی تشکیل می دهد که یک رنگ آبی تا خاکستری متغیر را در حین چرخش نمایش می دهد. این ویژگی غیرمعمول «دو رنگی» نامیده می شود. اگر این ویژگی کافی نبود، کوردیرایت معمولاً با مواد معدنی میکا یا کلریت که محصولات تغییر یافته آن هستند، همراه است. کاربردهای صنعتی کوردیرایت محدود است.

درخشندگی شیشه ای؛ سختی ۷ تا ۷.۵.

دوموریتیرایت

این سیلیکات بوری نادر به صورت توده های الیافی در پگماتیت ها، در گنایس ها و شیست ها، و به صورت سوزن هایی در گره های کوارتز در سنگ های دگرگونی یافت می شود. رنگ آن از آبی روشن تا ارغوانی متغیر است. گاهی از دوموریتیرایت در تولید سرامیک با کیفیت بالا استفاده می شود.

درخشندگی شیشه ای تا مرواریدی؛ سختی ۷.

گلاوکوفران

این ماده معدنی آمفیبول بیشتر اوقات باعث ایجاد رنگ آبی در بلوشیست ها می شود، هرچند که لاوسونیت و کیانیت آبی نیز ممکن است با آن وجود داشته باشند. این ماده در بازالت های دگرگونی شده به طور گسترده ای یافت می شود، معمولاً به صورت توده های الیافی از بلورهای ریز سوزنی شکل. رنگ آن از خاکستری روشن تا نیلی متغیر است.

درخشندگی مرواریدی تا ابریشمی؛ سختی ۶ تا ۶.۵.

کیانیت

سیلیکات آلومینیوم سه نوع مختلف ماده معدنی را در سنگ های دگرگونی (شیست پلتیک و گنایس) تشکیل می دهد، بسته به شرایط دما و فشار. کیانیت که در فشار بالا و دماهای پایین ترجیح داده می شود، معمولاً رنگ آبی روشن و لکه دار دارد. علاوه بر رنگ، کیانیت با بلورهای تیغه ای شکلی که خاصیت منحصر به فردی دارند و مقطع آن سخت تر از طولش است، متمایز می شود. این ماده در تولید الکترونیک استفاده می شود.

درخشندگی شیشه ای تا مرواریدی؛ سختی ۵ در طول و ۷ در عرض.

لپیدولیت

لپیدولیت یک ماده معدنی میکا حاوی لیتیوم است که در پگماتیت های خاص یافت می شود. نمونه های سنگ فروشی معمولاً رنگ ارغوانی دارند، اما ممکن است رنگ های خاکستری مایل به سبز یا زرد روشن نیز داشته باشند. بر خلاف میکاهای سفید یا سیاه، این ماده به صورت توده هایی از ورقه های کوچک تشکیل می شود به جای اینکه بلورهای خوب تشکیل دهد. آن را در هر جایی که مواد معدنی لیتیوم وجود دارد، مانند تورمالین رنگی یا اسپرودومین جستجو کنید.

درخشندگی مرواریدی؛ سختی ۲.۵.

مواد معدنی در مناطق اکسید شده

مناطق عمیقاً فرسوده، به ویژه در بالای سنگ های غنی از فلز و توده های معدنی، بسیاری از اکسیدها و مواد معدنی هیدراته با رنگ های قوی تولید می کنند. رایج ترین مواد معدنی آبی یا مایل به آبی از این نوع شامل آزوریت، چالکانتی ایت، کریزکولا، لیناریت، اوپال، اسمیتسونیت، فیروزه و ویویانییت هستند. بیشتر افراد این ها را در میدان نخواهند یافت، اما هر فروشگاه سنگ مناسبی آن ها را دارد.

درخشندگی خاکی تا مرواریدی؛ سختی ۳ تا ۶.

کوارتز

کوارتز بنفش یا ارغوانی که به عنوان سنگ قیمتی آمتیست شناخته می شود، به صورت بلورهایی در رگ های هیدروترمال و به عنوان مواد معدنی ثانویه در برخی سنگ های آتش فشانی یافت می شود. آمتیست در طبیعت بسیار رایج است و رنگ طبیعی آن ممکن است روشن یا کدر باشد. ناخالصی های آهن منبع رنگ آن هستند که با قرار گرفتن در معرض تابش افزایش می یابد. کوارتز به طور مکرر در مدارهای الکترونیکی استفاده می شود.

درخشندگی شیشه ای؛ سختی ۷.

سُدالیت

سنگ های آتش فشانی با سیلیس پایین و قلیایی ممکن است توده های بزرگی از سُدالیت داشته باشند، که یک ماده معدنی فلدسپاتوئیدی است که معمولاً رنگ آبی غنی دارد و همچنین ممکن است از شفاف تا ارغوانی متغیر باشد. این ماده ممکن است با فلدسپاتوئیدهای آبی مرتبط مانند هاوین، نوزه ان و لازوریت هم همراه باشد. عمدتاً به عنوان سنگ قیمتی یا برای تزئینات معماری استفاده می شود.

درخشندگی شیشه ای؛ سختی ۵.۵ تا ۶.

اسپودومین

اسپودومین یک ماده معدنی حاوی لیتیوم از گروه پیروکسن است که به پگماتیت ها محدود می شود. این ماده معمولاً نیمه شفاف است و به رنگ بنفش ملایم یا ارغوانی در می آید. اسپودومین شفاف نیز می تواند رنگ ارغوانی داشته باشد که در این صورت به عنوان سنگ قیمتی کنزیت شناخته می شود. شکستگی پیروکسن آن ترکیبی از شکستگی رشته ای است. اسپودومین شایع ترین منبع لیتیوم با درجه بالا است.

درخشندگی شیشه ای؛ سختی ۶.۵ تا ۷.

سایر مواد معدنی آبی

چند ماده معدنی آبی یا مایل به آبی دیگر وجود دارد که در مکان های مختلف نادر یافت می شوند: آناستاز (در پگماتیت ها و هیدروترمال)، بنیتویت (تنها یکOccurrence جهانی)، بورنیت (لایه آبی درخشان روی یک ماده معدنی فلزی)، سلستین (در سنگ های آهکی)، لازولیت (هیدروترمال) و تنزانیایت از گروه زوئیت (در جواهرات).

مواد معدنی با رنگ های غیرطبیعی

تعداد زیادی از مواد معدنی که معمولاً شفاف، سفید یا رنگ های دیگر هستند، ممکن است گاهی در سایه هایی از آبی تا ارغوانی یافت شوند. از بین این ها می توان به باریت، بریلیوم، کوارتز آبی، بروسیت، کلسیت، کوراندوم، فلوریت، جیدیت، سیلیمانیت، اسپینل، توپاز، تورمالین و زیرکون اشاره کرد.