نوروز؛ میراث معنوی مشترک
مدتی است کشورهای حوزه نوروز شامل ایران، افغانستان، پاکستان، هند، ترکیه، آذربایجان، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان میکوشند نوروز را به عنوان میراث معنوی مشترک در یونسکو ثبت کنند. ایران مسئول هماهنگی این پرونده بوده است. با وجود مشکلاتی مانند تأخیر در ارسال مدارک و عضو نبودن برخی کشورها در کنوانسیون میراث معنوی، امید به ثبت جهانی نوروز همچنان وجود دارد.
نوروز؛ فراتر از یک آیین ساده
نوروز در ایران و دیگر کشورهای حوزه نوروز همواره موجب حفظ هویت و وحدت ملی شده است. در تاریخ بسیاری از کشورها، نوروز نماد مبارزه با استعمار و سلطه فرهنگهای بیگانه بوده است.
- در تاجیکستان، مردم در دوران شوروی با پافشاری بر نوروز هویت فرهنگی خود را حفظ کردند.
- در افغانستان تحت سلطه طالبان، نوروز به صورت پنهانی برگزار میشد و نماد اعتراض بود.
- در ترکیه، نوروز برای کردها جنبه مبارزه داشت و سرانجام به جشن ملی همه اقوام تبدیل شد.
گستره فرهنگی نوروز
نوروز از چند هزار سال پیش در میان اقوام آریایی رواج داشته و امروز در کشورهای مختلف با زبانها و مذاهب متفاوت برگزار میشود. پس از فروپاشی شوروی، بسیاری از کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز نوروز را در سطح دولتی پاس میدارند.
حتی در خارج از حوزه نوروز، اقلیتهای قومی مانند کردها و مهاجران ایرانی و آسیای مرکزی نوروز را به عنوان عامل حفظ هویت برگزار میکنند. در زنگبار تانزانیا نیز نوروز به دلیل نفوذ بازرگانان ش��رازی در سده دهم میلادی جشن گرفته میشود.
نمادهای مثبت نوروز
نوروز نماد نو شدن، شادمانی و دوستی است. مردمی و خودجوش بودن این جشن موجب شده که حتی حملات تاریخی نتوانند آن را نابود کنند و مهاجمان نیز تحت تأثیر آن قرار گیرند.
جشنی مشترک با نمادهای متنوع
هرچند زمان برگزاری نوروز مشترک است، اما مراسم آن در کشورهای مختلف متفاوت است:
- هندیها روز اول نوروز را کنار آتش سپری میکنند.
- کردهای عراق، ترکیه و سوریه در کوهها آتش میافروزند.
- افغانها مسابقه بزکشی برگزار میکنند.
- قزاقها غذاهای ویژه از گوشت اسب تهیه میکنند.
- قرقیزها به اسبسواری میپردازند.
- برخی اقوام مسابقات خروسجنگی یا کشتی برگزار میکنند.
- خانهتکانی، دید و بازدید، شعرخوانی و چیستانگویی از دیگر آیینهاست.
این مقاله در سایت علمی
رایشمند منتشر شده است. خوشحال میشویم اگر
دیدگاه و نظر خود را درباره این موضوع با ما و دیگر خوانندگان در میان بگذارید.