پلاتئوسوروس، یک دایناسور گیاهخوار کوچک تا متوسطالجثه بود که در اواخر دوره تریاس و اوایل دوره ژوراسیک زندگی میکرد. این دایناسورها که گاهی اوقات روی دو پا راه میرفتند، نیای دوری برای سوروپودها و تیتانوسورهای غولپیکر در دوران مزوزوئیک بعدی محسوب میشوند.
با توجه به تعداد زیادی فسیل پلاتئوسوروس که در آلمان و سوئیس کشف شدهاند، دیرینهشناسان بر این باورند که این دایناسورها به صورت گلهای در دشتهای اروپای غربی پرسه میزدند و به معنای واقعی کلمه در حال خوردن و گذر از چشمانداز بودند. البته آنها سعی میکردند از دایناسورهای گوشتخوار هماندازه خود مانند مگالوسوروس دوری کنند.
یکی از پربارترین مکانهای فسیلی پلاتئوسوروس، معدنی در نزدیکی روستای تروسینگن، در جنگل سیاه است که بقایای جزئی بیش از 100 دایناسور در آن کشف شده است. محتملترین توضیح این است که یک گله پلاتئوسوروس پس از یک سیل ناگهانی یا یک طوفان شدید، در گلولای عمیق گیر کرده و روی هم تلف شدهاند. این اتفاق مشابه گودالهای قیر لابرا در لسآنجلس است که بقایای زیادی از ببرهای دندانخنجری و گرگهای ترسناک را در خود جای داده است. احتمالاً این حیوانات نیز هنگام تلاش برای شکار طعمههای گیر کرده، خود گرفتار شدهاند.
البته این احتمال هم وجود دارد که برخی از این دایناسورها به تدریج در این محل فسیلی جمع شده باشند، پس از غرق شدن در جاهای دیگر، توسط جریانهای غالب آب به محل استراحت نهایی خود منتقل شدهاند.
ویژگیهای منحصربهفرد پلاتئوسوروس
یکی از ویژگیهایی که باعث تعجب دیرینهشناسان شده، انگشتان شست نیمه مخالف در دستهای جلویی پلاتئوسوروس است. این بدان معنا نیست که پلاتئوسوروس (که از نظر استانداردهای امروزی، نسبتاً کمهوش بود) در مسیر تکامل انگشتان شست کاملاً مخالف بوده است؛ انگشتانی که گمان میرود یکی از پیشنیازهای ضروری برای هوش انسانی در دوره پلیستوسن پسین بودهاند.
به احتمال زیاد، پلاتئوسوروس و دیگر پروسوروپودها این ویژگی را برای گرفتن بهتر برگها یا شاخههای کوچک درختان تکامل دادهاند. در صورت عدم وجود فشارهای محیطی دیگر، این ویژگی به مرور زمان پیشرفت بیشتری نمیکرد. این رفتار فرضی همچنین عادت پلاتئوسوروس به ایستادن گاهبهگاه روی دو پای عقب را توضیح میدهد، که به آن امکان میداد به پوشش گیاهی بلندتر و خوشمزهتر دسترسی پیدا کند.
دستهبندی پلاتئوسوروس و چالشهای آن
مانند بسیاری از دایناسورهایی که در اواسط قرن نوزدهم کشف و نامگذاری شدند، پلاتئوسوروس هم باعث ایجاد سردرگمیهایی در دستهبندی خود شد. از آنجا که این اولین پروسوروپودی بود که شناسایی شد، دیرینهشناسان در تعیین نحوه طبقهبندی آن دچار مشکل شدند. یکی از افراد برجسته در این زمینه، هرمان فون مایر، خانواده جدیدی به نام "پلاتپودها" (به معنی "پاهای سنگین") ایجاد کرد و نه تنها پلاتئوسوروس گیاهخوار، بلکه مگالوسوروس گوشتخوار را نیز در این خانواده قرار داد.
تا اینکه جنسهای پروسوروپود دیگری مانند سلوسوروس و اونایسوروس کشف شدند و مسائل کم و بیش حل شد و پلاتئوسوروس به عنوان یک دایناسور سوریشین اولیه شناخته شد. حتی مشخص نیست که معنای پلاتئوسوروس، واژه یونانی به معنی "مارمولک تخت"، چیست. احتمالاً این نام به استخوانهای صاف نمونه اصلی اشاره دارد.
این مقاله در سایت علمی
رایشمند منتشر شده است. خوشحال میشویم اگر
دیدگاه و نظر خود را درباره این موضوع با ما و دیگر خوانندگان در میان بگذارید.