طراحی برای افراد نابینا و کم‌بینا، نمونه‌ای برجسته از مفهوم «طراحی فراگیر» است. معمارانی که به طراحی فراگیر اهمیت می‌دهند، درک می‌کنند که نیازهای افراد بینا و نابینا لزوماً در تضاد با یکدیگر نیستند. به عنوان مثال، جهت‌گیری ساختمان به گونه‌ای که نور و تهویه بهینه فراهم شود، از دوران روم باستان تا طراحان معاصر مانند فرانک لوید رایت، همواره مورد توجه معماران بوده است.

نکات کلیدی

• معماران می‌توانند از بافت، صدا، گرما و بو برای تعریف فضاها و عملکردهای مختلف استفاده کنند.
• نشانه‌های لمسی، مانند تفاوت در بافت کف و تغییرات دما، می‌توانند به عنوان نقاط مرجع برای افراد نابینا عمل کنند.
• طراحی فراگیر به طراحی‌ای اشاره دارد که نیازهای همه افراد را برآورده می‌کند و فضاهایی را برای همه قابل دسترس می‌سازد.

پیوند فرم و عملکرد: معماری برای همه

قانون آمریکایی‌های دارای معلولیت (ADA) در سال 1990 نقش مهمی در افزایش آگاهی از اهمیت عملکرد در معماری ایفا کرد. به گفته کریس داونی، معمار اهل سان فرانسیسکو، "معماری عالی برای افراد نابینا و کم‌بینا، درست مانند هر معماری عالی دیگری است، فقط بهتر! هم ظاهر و هم عملکرد یکسانی دارد، اما در عین حال، درگیری حسی غنی‌تر و بهتری را ارائه می‌دهد."

داونی، پیش از آنکه در سال 2008 به دلیل تومور مغزی بینایی خود را از دست بدهد، یک معمار فعال بود. او با دانش دست اول خود، شرکت "معماری برای نابینایان" را تأسیس کرد و به یک مشاور متخصص برای سایر طراحان تبدیل شد.

به همین ترتیب، زمانی که جیمی سیلوا، معمار، بینایی خود را به دلیل گلوکوم مادرزادی از دست داد، دیدگاه عمیق‌تری در مورد چگونگی طراحی برای افراد معلول به دست آورد. امروزه این معمار ساکن فیلیپین، با مهندسان و سایر معماران مشورت می‌کند تا پروژه‌ها را مدیریت کرده و طراحی فراگیر را ترویج دهد.

طراحی فراگیر چیست؟

طراحی فراگیر یک اصطلاح گسترده است که روش‌های آشناتری مانند دسترسی‌پذیری و طراحی بدون مانع را نیز در بر می‌گیرد. اگر طراحی واقعاً فراگیر باشد - به این معنی که برای همه باشد - به طور خودکار دسترسی‌پذیر نیز هست.

در محیط ساخته شده، دسترسی‌پذیری به معنای فضاهای طراحی شده‌ای است که نیازهای افراد با طیف گسترده‌ای از توانایی‌ها، از جمله افراد نابینا یا کم‌بینا و همچنین افراد دارای مشکلات شناختی مرتبط را برآورده می‌کنند. اگر هدف، طراحی فراگیر باشد، همه افراد در نظر گرفته خواهند شد.

تطبیق فیزیکی برای طیف گسترده‌ای از نیازها، وجه مشترک در تمام طراحی‌های فراگیر است. به همین دلیل، فراگیری باید از خود طراحی آغاز شود. هدف باید این باشد که دسترسی‌پذیری را در طراحی ادغام کرد، نه اینکه تلاش شود طراحی را بعداً برای محدودیت‌ها مناسب‌سازی کرد.

نقش معماران نابینا

برقراری ارتباط و ارائه، مهارت‌های مهمی برای هر معماری هستند. معماران کم‌بینا باید در انتقال ایده‌های خود خلاق‌تر باشند و برای هر سازمان یا فردی که مایل به تمرکز بر فراگیری است، بسیار مفید هستند. معمار نابینا بدون هیچ پیش‌داوری در مورد نحوه ظاهر بصری چیزها - که گاهی اوقات به آن زیبایی‌شناسی گفته می‌شود - ابتدا کاربردی‌ترین جزئیات یا مواد را انتخاب می‌کند. ظاهر آن در مراحل بعدی مورد توجه قرار می‌گیرد.

درک طیف توانایی‌های بینایی

بینایی عملکردی شامل دو حوزه است:

1. حدت بینایی: یا استفاده اصلاح شده از دید مرکزی برای دیدن جزئیاتی مانند ویژگی‌های صورت یا نمادهای عددی-حرفی.
2. میدان دید: یا وسعت و ظرفیت شناسایی اشیاء پیرامونی یا اطراف دید مرکزی. علاوه بر این، مشکلات در درک عمق و حساسیت به کنتراست نیز از مشکلات مرتبط با بینایی هستند.

توانایی‌های بینایی بسیار متفاوت است. اختلال بینایی یک اصطلاح کلی است که شامل افرادی با هرگونه نقص بینایی است که با استفاده از عینک یا لنزهای تماسی قابل اصلاح نیست. اختلالات بینایی دارای یک پیوستار از شناسه های خاص برای قوانین کشورهای خاص هستند. در ایالات متحده، کم‌بینایی و دید جزئی اصطلاحات کلی برای یک پیوستار از عملکرد هستند که ممکن است از هفته‌ای به هفته دیگر یا حتی ساعت به ساعت تغییر کند.

نابینایی قانونی لزوماً به معنای نابینایی کامل نیست. نابینایی قانونی در ایالات متحده با حدت دید مرکزی اصلاح شده کمتر از 20/200 در چشم بهتر و/یا میدان دید محدود به 20 درجه یا کمتر تعریف می‌شود. یعنی داشتن فقط یک چشم فرد را نابینا نمی‌کند.

نابینایی کامل به طور کلی ناتوانی در استفاده از نور است، اگرچه درک نور و تاریکی ممکن است وجود داشته باشد یا وجود نداشته باشد. طبق گفته خانه چاپ آمریکایی برای نابینایان (APH)، "به افرادی گفته می شود که درک نور دارند اگر بتوانند نور را تشخیص دهند و تعیین کنند که نور از کدام جهت می آید."

نوع دیگری از نابینایی به نام اختلال بینایی قشر مغز (CVI) وجود دارد که یک اختلال عصبی است و نشان می‌دهد که بینایی فرآیندی است که شامل چشم و مغز می‌شود.

رنگ‌ها، نورپردازی، بافت‌ها، گرما، صدا و تعادل

افراد نابینا چه می‌بینند؟ بسیاری از افرادی که از نظر قانونی نابینا هستند، در واقع مقداری بینایی دارند. هنگام طراحی برای افراد نابینا یا کم‌بینا، عناصر متعددی وجود دارد که می‌توان برای افزایش دسترسی‌پذیری گنجاند:

• رنگ‌های روشن، نقاشی‌های دیواری و تغییرات در نورپردازی می‌تواند به کسانی که بینایی محدودی دارند کمک کند.
• گنجاندن ورودی‌ها و دهلیزها در تمام طراحی‌های معماری به چشم‌ها کمک می‌کند تا با تغییرات نورپردازی سازگار شوند.
• نشانه‌های لمسی، از جمله بافت‌های مختلف کف و پیاده‌رو و همچنین تغییرات در گرما و صدا، می‌تواند نقاط عطفی را برای افرادی که نمی‌توانند ببینند فراهم کند.
• نمای متمایز می‌تواند به تشخیص موقعیت مکانی یک خانه بدون نیاز به شمردن و پیگیری کمک کند.
• صدا یک دستورالعمل مهم برای افراد بدون نشانه‌های بصری است.
• فناوری هوشمند در حال حاضر در خانه‌ها ساخته می‌شود و به دستیاران شخصی هوشمند اجازه می‌دهد تا در انجام کارهای متعدد به ساکنان کمک کنند.