تکلامکان: بیابانی که راه بازگشتی ندارد

بر اساس اطلاعات موجود در "راهنمای سفر چین"، واژه "تکلامکان" در زبان اویغوری می‌تواند به این معنی باشد: "وارد آن می‌شوی، اما هرگز نمی‌توانی خارج شوی". گرچه صحت این ترجمه قطعی نیست، اما این نام به خوبی برازنده‌ی این سرزمین وسیع، خشک و خطرناک برای انسان‌ها و بیشتر حیوانات است.

خشک شدن دریاچه‌های بزرگی مانند لوپ نور و قره قوشون، باعث افزایش مساحت این بیابان در طول هزاره‌ها شده است. بیابان تکلامکان، با مساحتی تقریبی 1000 در 500 کیلومتر (193,051 مایل مربع)، سرزمینی بی مهمان است که شکلی بیضوی دارد.

دور بودن از هر اقیانوسی، این منطقه را به مکانی با آب و هوای متناوباً گرم، خشک و سرد تبدیل کرده است. وزش بادهای شمالی و طوفان‌های شن، تپه‌های شنی روان را به حرکت در می‌آورند و حدود 85% از سطح این بیابان را پوشانده‌اند.

نوشتارهای جایگزین: تکلیماکان و تِکْلیماکان

بارش اندک باران

بر اساس مطالعات وانگ یوئه و دونگ گوانگرون از موسسه تحقیقات بیابانی در لانژو چین، میزان بارش سالانه در بیابان تکلامکان به طور متوسط کمتر از 40 میلی‌متر (1.57 اینچ) است. به نقل از Terrestrial Ecoregions—Taklimakan desert، این میزان در مرکز بیابان حدود 10 میلی‌متر (کمی بیشتر از یک سوم اینچ) و در دامنه‌های کوه‌ها به 100 میلی‌متر می‌رسد.

کشورهای هم‌مرز

بیابان تکلامکان در چین واقع شده و توسط رشته‌کوه‌های گوناگونی (کوه های کونلون، پامیر و تیان شان) احاطه شده است. علاوه بر چین، کشورهای دیگری نیز در اطراف این بیابان قرار دارند که شامل تبت، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، پاکستان و هند می‌شوند.

ساکنان باستانی

حدود 4000 سال پیش، شرایط زندگی در این منطقه مطلوب بوده است. مومیایی‌هایی در این ناحیه یافت شده‌اند که به دلیل شرایط خشک آب و هوایی به خوبی حفظ شده‌اند و گمان می‌رود متعلق به نژاد قفقازی و گویشوران زبان‌های هندواروپایی باشند.

مجله Science در مقاله‌ای در سال 2009 گزارش می‌دهد:

"در لبه شمال شرقی این بیابان، باستان‌شناسان بین سال‌های 2002 تا 2005 گورستانی فوق‌العاده به نام Xiaohe را حفاری کردند که قدمت آن با استفاده از روش رادیوکربن به 2000 سال قبل از میلاد می‌رسد... این محوطه، تپه‌ای شنی بیضی شکل به وسعت 25 هکتار است که جنگلی از 140 تیرک برپا شده، قبرهای جامعه و محیط زیست از دست رفته را مشخص می‌کند. تیرک‌ها، تابوت‌های چوبی و مجسمه‌های چوبی حکاکی شده با بینی‌های برجسته، از جنگل‌های صنوبر با آب و هوای بسیار خنک‌تر و مرطوب‌تر آمده‌اند."

مسیرهای تجاری جاده ابریشم

بیابان تکلامکان، یکی از بزرگترین بیابان‌های جهان، در شمال غربی چین مدرن، در منطقه خودمختار اویغ��رنشین سین‌کیانگ واقع شده است. در دو مسیر اطراف این بیابان، واحه هایی وجود دارند که به عنوان نقاط تجاری مهم در جاده ابریشم عمل می کردند. در امتداد شمال، مسیر از کوه‌های تیان شان می‌گذشت و در امتداد جنوب، از کوه‌های کونلون فلات تبت. اقتصاددان آندره گوندر فرانک، که با یونسکو در امتداد مسیر شمالی سفر کرده، می گوید مسیر جنوبی در دوران باستان بیشتر مورد استفاده قرار می‌گرفت. این مسیر در کاشغر به مسیر شمالی می‌پیوست تا به هند/پاکستان، سمرقند و باختر برود.

این مقاله در سایت علمی رایشمند منتشر شده است. خوشحال می‌شویم اگر دیدگاه و نظر خود را درباره این موضوع با ما و دیگر خوانندگان در میان بگذارید.