دیوارها زخمی و کثیف است. در نیمکت های چوبی با یک عالم کنده کاری روی میزها و یا نیمکت های فلزی که گوشه های آن فرو رفته دو یا سه دانش آموز می نشینند و به دهان معلم یا دست او که پیاپی مطالبی را روی تخته می نویسد، خیره می شوند. بسیاری از دانش آموزان در همین ژست به رؤیا فرو می روند یا اصطلاحاً با چشمان باز خوابشان می برد و در لحظه ای که ناگهان معلم صاعقه وار سؤالی را می پرسد، دوباره به کلاس برمی گردند و مضطرب و نومیدانه در ذهنشان دنبال جواب می گردند و... این تصویری است که اغلب ما از کلاسهای درس در ذهن داریم. جز چند مدرسه که این شیوه را دگرگون کرده اند، هنوز اکثر قریب به اتفاق کلاسهای درس ما همین وضعیت را دارند.

كیفیت آموزش در مدارس ما نیاز به اصلاح دارد تا دانش آموزانی برای پیشبرد اهداف یك كشور در حال توسعه تربیت شوند. رسیدن به این هدف نیازمند ایجاد تغییراتی است كه هم مسئولان نظام آموزشی و هم همه كارشناسان و حتی والدینی كه دانش آموزی در خانه دارند ضروری می دانند.
براساس چشم انداز ایران ۱۴۰۰ فردی باسواد تلقی می شود كه بتواند متون معمولی نظیر تابلوهای اخبار، اطلاعات، جراید و نشریه های عمومی را بخواند، در حد نیازهای متعارف مفاهیم ریاضی و حساب را درك كند، با مراكز اداری، اجتماعی و فرهنگی مكاتبه كند و بتواند دست كم ارتباط نوشتاری با مراكز مورد نظر برقرار كند، از اخبار و اطلاعات روزمره استفاده كند، در فعالیت های اجتماعی مشاركت فعال داشته باشد، از شبكه های بین المللی اطلاعات و اخبار علمی، در حد دانش و مهارت مربوط به شغل خود بهره لازم را ببرد و سرانجام از ابزارهای فناوری جهان امروز نظیر رایانه ها در زمینه های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و ‎... بهره برداری نماید.

همیشه به دیگران مى گفت با این كه هیچ وقت كارى به كار پسرش نداشته، ولى پسر خوب و بى آزارى دارد. فقط درسش زیاد خوب نیست كه آن را هم به مدد كلاس خصوصى حل مى كند. یك بار كه به طور تصادفى از كنار مدرسه پسرش عبور مى كرد تصمیم گرفت كه صبر كند و با تعطیل شدن مدرسه با هم به خانه بروند. آن روز او از دیدن پسرش كه در هیأت سردسته عده اى از نوجوانان به عده اى دیگر دشنام هاى ركیك مى داد و براى آنها شاخ و شانه مى كشید شوكه شد.

چندسال پیش سازمان نوسازی و تجهیز مدارس از بچه ها خواست مدرسه ای را که دوست دارند نقاشی کنند. در اکثر نقاشی ها دخترها یک شاخه گل روی میز معلم ها گذاشتند و پسرها زمین فوتبال کشیدند.
واقعیت این است كه دیوارهای زخمی و كثیف، رنگ های بی روح، نیمكت های چوبی با یك عالم كنده كاری روی میزهایش و یا نیمكت های فلزی كه گوشه هایشان فرو رفته اند، دستشویی های كثیف، شیرهای آب خراب، حیاط های كوچك بدون فضای سبز یا بدون امكان ورزش و بازی شكل غالب مدارس ما است و خاطرات بسیاری از ما را هم از واژه مدرسه تشكیل می دهد.

دانش‌آموز فنلاندی ای كه 11 نفر از دانش‌آموزان مدرسه‌اش را با رگبار گلوله كشت و سپس خودكشی كرد، پیش از واقعه در یك پایگاه اینترنتی پیامی هشدار دهنده فرستاده بود. او فیلمی از خودش ضبط كرده بود كه در آن اسلحه كمری ای را به سمت دوربین نشانه رفته و گفته بود:«تو خواهی مرد» و سپس به سمت زمین شلیك كرده بود. یك سال پیشتر هم در همین كشور تیراندازی دانش‌آموز 18 ساله‌ای در دبیرستانی واقع در شهری كوچك منجر به مرگ 9 دانش‌آموز شد. پلیس بعداً دریافت قاتل 18 ساله كه قصد داشت مدرسه را نیز به آتش بكشد، تحت فشارهای شدید روحی و روانی بوده است.

از شیوه راه رفتن و لنگ زدن و نیز یک چشم کبود زن جوانی که روی تخت یک بیمارستان خصوصی بستری شده، به سادگی می توان تشخیص داد که او به سختی کتک خورده است. ساعتی دیگر هم قرار است برای سنجش آسیب احتمالی به مغز، از او اسکن مغز شود. مادرش می کوشد جلوی ریزش اشکش را بگیرد. چون ناچار است محکم باشد و برای دخترش هم نقش حامی و هم نقش مشاور را بازی کند. زن جوان حرف های بی ربطی می زند.

بى شك فرهنگ ایرانى ویژگى هاى خوب زیادى دارد، ولى بهتر است بعضى ویژگى هاى فرهنگى مان را نقد كنیم. مثلاً تعارف در فرهنگ ما نشانه محبت است و به خاطر این ویژگى فرهنگى چه بسا احساس حمایت و امنیت مى كنیم. شاید غربى ها هم از آن طرف بام مى افتند كه اصلاً باهم تعارف ندارند. ولى گاهى پافشارى و افراط در یك كار مى تواند خیلى بیشتر از آن چه به نظر مى رسد، زیان آور باشد.
 

دانش آموزان زیادی پیدا می شوند كه مدرسه را دوست ندارند. این را می توان از خوشحالی آنها هنگام تعطیلی مدارس دریافت. به قولی عجله دانش آموزان در ترك مدرسه و جیغ و فریادهایی كه آنها هنگام تعطیلی مدرسه و نیز در آستانه تعطیلات تابستانی سر می دهند به ما می گوید «از این كه از مدرسه آزاد می شویم خوشحالیم». یكی از مهم ترین دلایل دوست داشتنی نبودن مدرسه، فضای آن است كه غالباً در ایجاد و استفاده از آن ذوقی به كار نرفته است.

تیك ها حركات غیرطبیعی، ناگهانی، سریع و تكرار شونده ای هستند كه ممكن است افراد در مرحله ای از زندگی خود به آنها دچار شوند. تیك به فرم های گوناگون مانند پلك زدن پیاپی، صاف كردن گلو، تولید صدایی خاص، شكلك درآوردن، بالا انداختن شانه ها، فین فین كردن و سرفه كردن دیده می شود.

قرن ۲۱ به سمتى مى رود كه بیشتر مشاغل به دانش و مهارت هاى رایانه اى نیاز خواهند داشت. اتصال مدارس به شبكه اینترنت این امكان را به وجود مى آورد تا كودكان و نوجوانان ما با چنین مهارت هایى آشنا شوند. هنگامى كه آنها كاربردهاى صحیح رایانه و اینترنت را بیاموزند به خودى خود به تصحیح فرهنگ استفاده از اینترنت كمك خواهند كرد.
در صورتى كه مدارس از این امكان به خوبى استفاده كنند، رایانه و اینترنت در نحوه تدریس و ارزشیابى تأثیر مى گذارد و برنامه هاى درسى تا حدودى تغییر مى كند. به این ترتیب دانش آموزان یاد مى گیرند انبوهى از اطلاعات را پردازش كنند و از این اطلاعات براى یادگیرى بیشتر درس ها بهره ببرند.

ناظم چندنفر از «بدها»ى كلاس را به زیرزمین تاریك مدرسه برده بود. بچه ها در كلاس گریه مى كردند و قسم مى خوردند در آنجا حیوانات وحشى دیده اند. ناظم به بچه هاى كلاس هشدار مى داد كه اگر درس نخوانید و شیطنت كنید در زیرزمین كنار آن حیوانات زندانى مى شوید. معلم بعد از رفتن ناظم از بچه هاى تنبیه شده پرسید كه آیا شما واقعاً در زیرزمین حیوانات وحشى دیدید؟ آنها گفتند بله. او گفت ولى چنین چیزهایى در زیرزمین وجود ندارد. آنجا فقط یك زیرزمین تاریك است. بعداً خودتان بروید و با دقت نگاه كنید.

در شهر پاریس كبوترها بدون هیچ نگرانی ای در پیاده روها كنار مردم راه می روند. این پرندگان كه سال ها است كسی مزاحم آنها نمی شود به قدری از بابت مردمی كه به حفاظت از محیط زیست بها می دهند مورد ملاطفت قرار گرفته اند كه به نظر می رسد دیگر حتی پرواز كردن را فراموش كرده اند و  گاهی خودشان به معضلی برای شهرداری تبدیل می شوند. البته بحران محیط زیست ناشی از آلودگی هوای این شهر نیز به گونه ای نیست كه پرندگان را از آن فراری دهد.

اراده آموزش و پرورش برای این كه هرچه بیشتر رایانه ها را وارد فضای مدارس كند شاید بتواند به آموزش های خودحفاظتی دانش آموزان در برابر این نوع سایت ها و به طوركلی فضای ناامن اینترنت انسجام بیشتری ببخشد. چراكه به دلیل اختلاف نسل ها بسیاری از والدین آشنایی چندانی با رایانه ندارند و نهادهای اجرایی هم برای مقابله با خطرات فضای اینترنت روشی جز فیلترینگ نمی شناسند كه به هرحال همیشه برای دور زدن آن راه هایی هست و 100 درصد این قبیل سایت ها را هم نمی توان فیلتر كرد.

با وجود پیشرفت هایی كه در فهم ما از بیماری های روانی به وجود آمده، اما نحوه معالجه این بیماری ها از نیم قرن پیش تاكنون بهتر نشده است. این نظر ریچارد بنتال، روانپزشك كلینیكی بریتانیایی است. بنتال كه كتاب جنجال برانگیزی به نام «پزشكی ذهن» نوشته می گوید كه كه كارهایی كه در حوزه روانپزشكی انجام شده به شدت غیرعلمی است و از كمك واقعی به بیمارانی كه از مشكلات روانی رنج می برند عاجز است.
بنتال می گوید كه ریشه مشكل تمركز سنگین روانپزشكی بر بیومدیكال (پزشكی زیستی) است كه تحقیقاتش نشان می دهد اشتباهی مهلك است. او ادعا می كند كه داروهای ضد بیماری های روانی هم خیلی خوب عمل نمی كنند و عقاید و برداشت هایی كه درباره آنها وجود دارد درواقع نتیجه بازاریابی های ماهرانه صنایع داروسازی است.

اگر روابطی دارید كه در گیرودار حفظ و پروراندنشان هستید، پس یار و همراه خوبی هستید. کتابی که در حوزه زیست شناسی تكاملی منتشر شده تصریح می كند توانایی ما برای مدیریت روابط اجتماعی پیچیده ای مثل ارتباط با همكاران، دوستان دوران كودكی و آشنایان و ... همان چیزی است كه باعث شده مغز انسان بزرگ پیشرفته شود.

بعضی از افراد می توانند عصبانیت یا حس ناامیدی شان را كنترل كنند و احساساتشان را به مجراهای غیرمخرب بكشانند. اما كسانی كه به ناگهان به روی افرادی آتش می گشایند و یا با سلاح سرد به دیگران حمله ور می شوند نمایش هولناكی از نبود كنترل بر احساساتشان را به نمایش می گذارند.

تاكنون شماری از كتاب های علمی با موضوع «ادراك غیرمنطقی خطر» به چاپ رسیده است. این كتاب ها می گویند كه چرا بعضی از افراد از واكسن، اشعه ناشی از تلفن های همراه و برخی دیگر از مؤلفه های دنیای جدید می ترسند در حالی كه علم می گوید این موارد آن طور كه آنها فكر می كنند خطرناك نیست. همچنین این كتاب ها می كوشند توضیح دهند چرا ما از تغییرات آب و هوایی، چاقی و یا باكتری های مقاوم در مقابل آنتی بیوتیك ها یا خطرات دیگری كه علم به عنوان تهدیدهای عظیم سلامتی و ایمنی تشخیص داده نمی ترسیم؟

دانشمندان می گویند مهارتی وجود دارد كه اگر آن را بیاموزیم عمیقاً می توانیم شكل زندگی مان را تغییر دهیم. افراد معمولاً درباره تأثیر وضعیت اجتماعی و اقتصادی جامعه و ضریب هوشی بر زندگی مان صحبت می كنند، در حالی كه این شرایط در برابر مداخله آنها مقاومند. درمقابل، كنترل برخود مهارتی است كه درصورت استفاده از آن می توانیم وضع زندگی مان را به شكل فراگیری بهبود بخشیم.
اگر به محیطی كه در آن زندگی می كنید دقت كنید، متوجه می شوید طوری طراحی شده كه به طور دایم كنترل ما را بر خود به چالش می گیرد. به عنوان مثال شرکت ها اهداف و انگیزه هایی دارند و براساس آنها می كوشند ما را وادارند همین حالا خریدهایی را انجام دهیم. كسب و كارهایی هم موفق ترند كه این كار را بهتر از بقیه انجام دهند تا دست كم در كوتاه مدت رونق داشته باشند. این تنها یكی از موضوعاتی است كه توانایی ما را برای مقاومت در مقابل وسوسه ها و تمرین كنترل برخود در بوته آزمایش قرار می دهد.

تحلیلی علمی نشان می دهد برخلاف عقیده برخی كسانی كه در اعتراضات اخیر لندن شركت داشتند افرادی بی فكر نیستند و عقلانی عمل می كنند. براین اساس می توان راه هایی برای جلوگیری از چنین شورش هایی پیدا كرد.
خشونت هایی كه درانگلیس خرابی هایی به جا گذاشت هنگامی تخفیف یافت كه پلیس به شدت وارد عمل شد و با استفاده از تصاویر گرفته شده از معترضان به ردیابی و دستگیری آنها پرداخت. به این ترتیب 2000 نفر به جرم اغتشاش دستگیر شدند. درحالی كه اوضاع در لندن و شهرهای دیگر به مرور آرام می شود، مقامات این كشور با سردرگمی در پی یافتن راه هایی هستند كه در همان پله اول از چنین شورش هایی جلوگیری كنند. اما كارشناسان می گویند از همان آغاز یك بدفهمی كلیدی درباره این قبیل وقایع وجود دارد و آن هم این است كه اغتشاشات غیرعقلانی هستند.

ماجرای شورش مردم لیبی بر ضد معمر قذافی دیکتاتور این کشور با مرگ او پایان یافت. در طول ماه هایی كه قذافی در برابر شورش های عمومی در لیبی مقاومت می كرد، اظهارات عجیب و غریبی تحویل مردمش می داد.
او انكار می كرد كه تظاهركنندگان از دست حكومت عصبانی هستند و حتی ادعا می كرد اگر درگیری ای هم اتفاق افتاده باشد نتیجه استفاده از مواد توهم زا بوده است.
سایت ساینتیفیك آمریكن درباره شخصیت قذافی و دیكتاتورهایی كه به پایان راهشان رسیده اند با جرالد پاست استاد رشته روانشناسی سیاسی و امور بین الملل در دانشگاه جرج واشنگتن مصاحبه كرده است. پاست ویژگی های روانشناختی تعدادی از رهبران جهان را به رشته تحریر درآورده است.