در دنیایی ازمادهغوطهوریم. نه تنها احاطه شدهایم، بلکه خودمان نیزمادههستیم! هر آنچه در این جهان پهناور قابل تشخیص است، از سیارات و ستارگان گرفته تا کهکشانهای دوردست، همگی ازمادهساخته شدهاند. این مفهوم آنقدر اساسی است که اغلب وجود آن را بدیهی میدانیم.
یکی از اساسیترین پرسشهایی که میتوانیم درباره جهان هستی مطرح کنیم این است که آیا حیات در جایی دیگر از کیهان وجود دارد؟ سوالی که بسیاری از مردم میپرسند این است که آیا موجودات فضایی تا به حال از زمین بازدید کردهاند؟ اینها سوالات مهمی هستند، اما قبل از اینکه دانشمندان بتوانند به آنها پاسخ دهند، باید به دنبال دنیاهایی بگردند که حیات در آن امکانپذیر باشد.
هزاران سال است که بشر به آسمان چشم دوخته و در پی فهمیدن رازهای آن بوده است. با وجود پیشرفتهای چشمگیر در دانشستارهشناسی، هنوز هم اطلاعات ما در موردجهانهستی بسیار محدود است. اخترشناسان با کاوشهای مداوم، اطلاعات دقیقی در موردستارگان،سیاراتوکهکشانهابه دست میآورند، اما پدیدههای شگفتانگیز و مرموزی همچنان ذهن بشر را به خود مشغول کردهاند.
جهان هستی مملو از ستارگان گوناگون است. شاید از دور و در نگاه اول، همه آنها نقاط نورانی یکسانی به نظر برسند، اما در واقعیت، هر ستاره با دیگری متفاوت است. هر ستاره در طول عمر خود، مسیری تکاملی را طی میکند که در مقایسه با عمر انسان، بسیار طولانیتر و باشکوهتر است. سن، مسیر تکامل، جرم و عوامل دیگر، همگی بر سرنوشت یک ستاره تاثیر میگذارند.
جستجو برای یافتن حیات در سیارات دیگر، دهههاست که ذهن ما را به خود مشغول کرده است. از فیلمهای علمی تخیلی مانند جنگ ستارگان و پیشتازان فضا گرفته تا ملاقاتهای نزدیک از نوع سوم، همگی به نوعی وجود موجودات فضایی را تایید میکنند. ایده موجودات فضایی و امکان وجود حیات در سیارات دیگر برای بسیاری از افراد جذاب است و این سوال که آیا بیگانگان تاکنون در میان ما زندگی کردهاند یا نه، همواره یک موضوع مورد بحث بوده است. اما سوال اصلی این است: آیا واقعاً حیات در سیارات دیگر وجود دارد؟ این سوالی است که ارزش بررسی دارد.
در اعماق کهکشان، اجرامی شگفتانگیز و مرموز به نام ستارههای نوترونی وجود دارند. این اجرام متراکم، دهههاست که مورد مطالعه اخترشناسان قرار گرفتهاند و با پیشرفت ابزارهای رصدی، اطلاعات بیشتری از آنها به دست میآید. تصور کنید یک توپجامدو لرزان از نوترونها که به شدت فشرده شده و در فضایی به اندازه یک شهر جای گرفته است.
در 20 جولای 1969، رویدادی تاریخساز نه بر روی زمین، بلکه در جهانی دیگر به وقوع پیوست.نیل آرمسترانگ، فضانورد افسانهای، از سفینه فضایی آپولو 11 (عقاب) بیرون آمد، از نردبان پایین رفت و اولین قدمهای انسانی را بر سطحماهنهاد. او در آن لحظه، جملهای را به زبان آورد که به ماندگارترین عبارت قرن بیستم بدل شد: "این یک گام کوچک برای یک انسان است، یک جهش بزرگ برای بشریت." این اقدام شجاعانه و تاریخی، اوج سالها تلاش، تحقیق و توسعه، پیروزی و شکست بود که با رقابت میان ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی درمسابقه فضایی، جان تازهای گرفته بود.
اخترشناسی، دانش مطالعه اجرام آسمانی و پدیدههای کیهانی است که انرژی را به شکلهای مختلف، از جملهتابش الکترومغناطیسی، منتشر یا بازتاب میکنند. اخترشناسان با بررسی اینتابشها، اطلاعات ارزشمندی درباره ماهیت، ساختار، و تحولات کیهان به دست میآورند.
ستارگان، کرههای عظیمی ازپلاسمای سوزانهستند که در فضا معلقاند. با وجود این ابعاد باورنکردنی، به جز خورشیدِ منظومه شمسی خودمان، آنها را به صورت نقاط نورانی کوچکی در آسمان شب میبینیم. خورشید ما، که از نظر فنی یکستاره کوتوله زردمحسوب میشود، نه بزرگترین و نه کوچکترین ستاره در کلکهکشاناست.
سیاره اورانوس، این دنیای دوردست، همواره برای بشر معمایی بزرگ بوده است. در ابتدا، به دلیل ساختار گازی غالبِهیدروژنو هلیوم، آن را "غول گازی" مینامیدند. اما با گذشت زمان و بررسیهای دقیقتر، دانشمندان دریافتند که میزان یخ (آب، آمونیاک و متان) در جو و لایه میانی این سیاره بسیار زیاد است. به همین دلیل، در دهههای اخیر، اورانوس را به عنوان "غول یخی" نیز میشناسند.
در بین تمام سیارات منظومه شمسی، سیاره کوتوله کوچکپلوتوتوجه مردم را به خود جلب کرده است. کشفپلوتودر سال 1930 توسط ستارهشناس، کلاید تامبا، صورت گرفت، در حالی که بیشتر سیارات بسیار زودتر کشف شده بودند. از طرفی، فاصله بسیار زیادپلوتوباعث شده بود اطلاعات کمی درباره آن در دست باشد.
ماه، همواره بخشی از زندگی ما بوده است. از بدو پیدایش زمین، این همسایه آسمانی در کنار سیارهمان حضور داشته است. اما یک سوال ساده درباره این جرم آسمانی شگفتانگیز، تا همین اواخر بیپاسخ مانده بود:ماه چگونه به وجود آمد؟پاسخ این سوال، نیازمند درک عمیقی از شرایط حاکم بر منظومه شمسی اولیه و نحوه شکلگیری سیارات است.