در حالی که بیشتر 196 کشور جهان برای مقابله با چالش‌های جهانی مانند گرمایش زمین، سیاست‌های تجاری، حقوق بشر و مسائل بشردوستانه در قالب کشورهای عضو سازمان ملل متحد متحد شده‌اند، دو کشور عضو این سازمان نیستند: فلسطین و سریر مقدس (واتیکان).

با این وجود، هر دو به عنوان کشورهای غیرعضو سازمان ملل متحد شناخته می‌شوند. این به آن معناست که آن‌ها دعوت‌نامه‌های دائمی برای شرکت به عنوان ناظر در مجمع عمومی دارند و دسترسی رایگان به اسناد سازمان ملل متحد برایشان فراهم است. این وضعیت به آن‌ها امکان می‌دهد تا در جریان رویدادها و تصمیم‌گیری‌های مهم بین‌المللی قرار گیرند، بدون آنکه حق رای داشته باشند.

موقعیت ناظر دائم غیرعضو، از سال 1946 در سازمان ملل به عنوان یک رویه پذیرفته شده است. در آن زمان، دولت سوئیس توسط دبیرکل سازمان ملل این وضعیت را دریافت کرد. از آن زمان، ناظران دائمی نقش مهمی در تبادل اطلاعات و مشارکت در گفتگوهای بین‌المللی ایفا کرده‌اند.

اغلب اوقات، ناظران دائمی بعداً به عضویت کامل سازمان ملل متحد در می‌آیند. این امر زمانی محقق می‌شود که استقلال آن‌ها توسط اعضای بیشتری به رسمیت شناخته شود و دولت و اقتصادشان به اندازه‌ای ثبات پیدا کند که بتوانند از ابتکارات بین‌المللی سازمان ملل متحد حمایت مالی، نظامی یا بشردوستانه به عمل آورند. عضویت کامل در سازمان ملل متحد نشان‌دهنده به رسمیت شناخته شدن یک کشور به عنوان یک بازیگر مهم در عرصه بین‌المللی و تعهد آن به همکاری با سایر کشورها برای حل مسائل جهانی است.

فلسطین و چالش عضویت در سازمان ملل

فلسطین به دلیل مناقشه اسرائیلی-فلسطینی و مبارزه متعاقب آن برای استقلال، در حال حاضر در قالب یک هیئت ناظر دائم دولت فلسطین در سازمان ملل متحد فعالیت می‌کند. تا زمانی که این مناقشه حل نشود، سازمان ملل متحد نمی‌تواند به فلسطین اجازه دهد که به عضویت کامل درآید، زیرا این امر با منافع اسرائیل، به عنوان یک کشور عضو، در تعارض است. به عبارتی دیگر، وضعیت کنونی فلسطین در سازمان ملل، بازتابی از پیچیدگی‌های سیاسی و چالش‌های پیش روی این کشور در دستیابی به استقلال کامل است.

برخلاف سایر مناقشات در گذشته، مانند تایوان-چین، سازمان ملل متحد از راه حل دو کشوری برای مناقشه اسرائیلی-فلسطینی حمایت می‌کند، به طوری که هر دو کشور به عنوان ملت‌های مستقل تحت یک پیمان صلح آمیز از این نبرد بیرون آیند. این رویکرد نشان‌دهنده تمایل سازمان ملل به یافتن یک راه حل عادلانه و پایدار برای این مناقشه طولانی‌مدت است.

اگر این اتفاق بیفتد، فلسطین تقریباً به طور قطع به عنوان عضو کامل سازمان ملل متحد پذیرفته خواهد شد، اگرچه این امر به رای کشورهای عضو در مجمع عمومی بعدی بستگی دارد. پذیرش فلسطین به عنوان یک عضو کامل می‌تواند نقطه عطفی در تاریخ این کشور باشد و به آن امکان می‌دهد تا به طور فعال‌تری در تصمیم‌گیری‌های بین‌المللی مشارکت کند.

سریر مقدس (واتیکان): ناظری مستقل در سازمان ملل

دولت مستقل پاپ با جمعیتی حدود 1000 نفر (شامل پاپ)، در سال 1929 ایجاد شد، اما هرگز تصمیم به عضویت در سازمان‌های بین‌المللی نگرفته است. با این وجود، واتیکان در حال حاضر به عنوان یک هیئت ناظر دائم سریر مقدس در سازمان ملل متحد فعالیت می‌کند.

در واقع، این بدان معناست که سریر مقدس - که از دولت شهر واتیکان جدا است - به تمام بخش‌های سازمان ملل متحد دسترسی دارد، اما حق رای در مجمع عمومی را ندارد. این مسئله عمدتاً به دلیل تمایل پاپ به عدم دخالت مستقیم در سیاست‌های بین‌المللی است. سریر مقدس ترجیح می‌دهد نقش خود را به عنوان یک ناظر حفظ کند و از نفوذ معنوی خود برای ترویج صلح و عدالت در جهان استفاده نماید.

سریر مقدس تنها کشور کاملاً مستقلی است که تصمیم گرفته عضو سازمان ملل متحد نباشد. این تصمیم نشان‌دهنده استقلال و خودمختاری سریر مقدس در تعیین سیاست‌های خود و عدم تمایل به تعهد به الزامات عضویت در سازمان‌های بین‌المللی است.

کشورهایی بدون وضعیت ناظر غیرعضو در سازمان ملل

برخلاف ناظران دائم رسمی سازمان ملل، این کشورها توسط سازمان ملل به رسمیت شناخته نمی‌شوند. با این حال، برخی از اعضای سازمان ملل آن‌ها را به عنوان کشورهای مستقل به رسمیت می‌شناسند. این موضوع نشان‌دهنده پیچیدگی‌های موجود در نظام بین‌الملل و اختلاف نظرهای موجود در مورد به رسمیت شناختن کشورها است.

کوزوو

کوزوو در 17 فوریه 2008 از صربستان اعلام استقلال کرد، اما هنوز به رسمیت شناختن کامل بین‌المللی را به دست نیاورده است تا بتواند عضو سازمان ملل متحد شود. از دید برخی، کوزوو قادر به استقلال است، اگرچه از نظر فنی هنوز بخشی از صربستان باقی مانده و به عنوان یک استان مستقل عمل می‌کند. با وجود اینکه کوزوو عضو سازمان ملل نیست اما در صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی عضو شده که این سازمان‌ها بیشتر بر اقتصاد بین‌الملل و تجارت جهانی تمرکز دارند تا مسائل ژئوپلیتیکی.

کوزوو امیدوار است روزی به عنوان عضو کامل به سازمان ملل متحد بپیوندد، اما ناآرامی‌های سیاسی در منطقه، و همچنین مأموریت اداره موقت سازمان ملل متحد در کوزوو (UNMIK)، مانع از رسیدن این کشور به ثبات سیاسی لازم برای عضویت به عنوان یک کشور عضو فعال شده‌اند. امروزه، کوزوو توسط 109 عضو سازمان ملل به رسمیت شناخته شده است.

تایوان

در سال 1971، جمهوری خلق چین (چین سرزمین اصلی) جایگزین تایوان (همچنین به عنوان جمهوری چین شناخته می‌شود) در سازمان ملل شد، و تا به امروز وضعیت تایوان به دلیل ناآرامی‌های سیاسی بین کسانی که ادعای استقلال تایوان را دارند و اصرار PRC بر کنترل کل منطقه، در بلاتکلیفی قرار دارد.

مجمع عمومی از سال 2012 به دلیل این ناآرامی‌ها وضعیت کشور غیرعضو را به طور کامل به تایوان اعطا نکرده است. برخلاف فلسطین، سازمان ملل متحد از راه حل دو کشوری حمایت نمی‌کند و متعاقباً برای جلوگیری از نارضایتی جمهوری خلق چین، که یک کشور عضو است، وضعیت غیرعضو را به تایوان پیشنهاد نکرده است. امروزه، تایوان به عنوان مستقل توسط هیچ یک از اعضا به رسمیت شناخته نمی‌شود، اما دولت ROC توسط بیست و سه عضو به رسمیت شناخته شده است.