در تاریخ ۱ ژانویه ۱۹۹۹، یکی از مهم‌ترین رویدادها در راستای یکپارچگی اروپا با معرفی یورو به عنوان ارز رسمی در ۱۲ کشور عضو اتحادیه اروپا (اتریش، بلژیک، فنلاند، فرانسه، آلمان، یونان، ایرلند، ایتالیا، لوکزامبورگ، هلند، پرتغال و اسپانیا) رقم خورد. این اقدام، نشان‌دهنده تمایل این کشورها به ایجاد یک بازار واحد و تقویت روابط اقتصادی فی‌مابین بود.

هدف اصلی از ایجاد ارز مشترک، تسهیل تجارت و ادغام اقتصادی بیشتر در اروپا و ایجاد یک بازار واحد اروپایی بود. یورو این امکان را فراهم می‌کرد تا مبادلات مالی بین کشورهای مختلف با سهولت بیشتری انجام شود و نیاز به تبدیل ارزهای گوناگون به حداقل برسد. ضمن اینکه، ایجاد یورو به عنوان ابزاری برای حفظ صلح و ثبات در منطقه از طریق یکپارچگی اقتصادی نیز تلقی می‌شد.

نکات کلیدی

• هدف از ایجاد یورو، تسهیل و یکپارچه‌سازی تجارت اروپا بود.
• این ارز در سال ۲۰۰۲ در دوازده کشور به گردش درآمد و کشورهای بیشتری به آن پیوسته‌اند و برنامه‌هایی برای پیوستن کشورهای دیگر نیز وجود دارد.
• یورو و دلار، دو ارز کلیدی در بازارهای جهانی هستند.

در ابتدا، یورو تنها در معاملات بین بانکی مورد استفاده قرار می‌گرفت و به موازات ارزهای ملی کشورها پیگیری می‌شد. اما چند سال بعد، اسکناس‌ها و سکه‌های یورو به منظور استفاده عموم مردم در تراکنش‌های روزمره به بازار عرضه شدند.

از تاریخ ۱ ژانویه ۲۰۰۲، ساکنان کشورهای اولیه عضو اتحادیه اروپا که یورو را به عنوان ارز رسمی خود پذیرفته بودند، شروع به استفاده از اسکناس‌ها و سکه‌های یورو کردند. به شهروندان مهلتی داده شد تا قبل از اواسط همان سال، تمام پول نقد خود را به ارزهای قدیمی (اسکناس و سکه) خرج کنند، زیرا پس از آن تاریخ، ارزهای قدیمی دیگر در تراکنش‌های مالی پذیرفته نمی‌شدند و تنها یورو به عنوان ارز قانونی مورد استفاده قرار می‌گرفت.

یورو: نماد و اجزا

یورو، واحد پول رسمی منطقه یورو، با نماد € شناخته می‌شود. این نماد، یک "E" گرد شده است که یک یا دو خط افقی آن را قطع می‌کنند. هر یورو به صد سنت (Euro cent) تقسیم می‌شود، به این معنی که هر سنت، معادل یک صدم یورو است. این تقسیم‌بندی، انجام تراکنش‌های خرد و محاسبات مالی را تسهیل می‌کند.

کشورهای استفاده‌کننده از یورو

یورو، یکی از قدرتمندترین ارزهای جهان، توسط بیش از ۱۷۵ میلیون اروپایی در ۱۹ کشور از ۲۸ کشور عضو اتحادیه اروپا و همچنین برخی از کشورهایی که عضو رسمی اتحادیه اروپا نیستند، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کشورهایی که در حال حاضر از یورو استفاده می‌کنند:

1. آندورا (غیر عضو اتحادیه اروپا)
2. اتریش
3. بلژیک
4. قبرس
5. استونی
6. فنلاند
7. فرانسه
8. آلمان
9. یونان
10. ایرلند
11. ایتالیا
12. کوزوو (استقلال کوزوو توسط همه کشورها به رسمیت شناخته نشده است)
13. لتونی
14. لیتوانی
15. لوکزامبورگ
16. مالت
17. موناکو (غیر عضو اتحادیه اروپا)
18. مونته‌نگرو (غیر عضو اتحادیه اروپا)
19. هلند
20. پرتغال
21. سان مارینو (غیر عضو اتحادیه اروپا)
22. اسلواکی
23. اسلوونی
24. اسپانیا
25. واتیکان (غیر عضو اتحادیه اروپا)

مناطقی که از یورو استفاده می‌کنند:

1. آکروتیری و دهکلیا (قلمرو بریتانیا)
2. سرزمین‌های جنوبی و قطب جنوب فرانسه
3. سن بارتلمی (مجموعه فرادریایی فرانسه)
4. سن مارتن (مجموعه فرادریایی فرانسه)
5. سن پیر و میکلون (مجموعه فرادریایی فرانسه)

کشورهایی که از یورو استفاده نمی‌کنند، اما بخشی از منطقه واحد پرداخت یورو هستند (SEPA):

این منطقه، انتقال‌های بانکی ساده‌تری را امکان‌پذیر می‌سازد.

1. بلغارستان
2. کرواسی
3. جمهوری چک
4. دانمارک
5. مجارستان
6. ایسلند
7. لیختن‌اشتاین
8. نروژ
9. لهستان
10. رومانی
11. سوئد
12. سوئیس
13. بریتانیا

کشورهایی که اخیراً به حوزه یورو پیوسته‌اند و برنامه‌های آتی

در دهه‌های اخیر، چندین کشور دیگر نیز به حوزه یورو پیوسته‌اند. اسلواکی در ۱ ژانویه ۲۰۰۹، استونی در ۱ ژانویه ۲۰۱۱، لتونی در ۱ ژانویه ۲۰۱۴ و لیتوانی در ۱ ژانویه ۲۰۱۵ به جمع کشورهای استفاده‌کننده از یورو اضافه شدند.

تا سال ۲۰۱۹، برخی از اعضای اتحادیه اروپا مانند بریتانیا، دانمارک، جمهوری چک، مجارستان، لهستان، بلغارستان، رومانی، کرواسی و سوئد هنوز از یورو استفاده نمی‌کردند. با این حال، کشورهای عضو جدید اتحادیه اروپا در تلاش هستند تا به تدریج به منطقه یورو ملحق شوند. رومانی پیش‌بینی کرده بود که در سال ۲۰۲۲ استفاده از یورو را آغاز کند و کرواسی نیز قصد داشت در سال ۲۰۲۴ به این جمع بپیوندد.

اقتصاد کشورهای متقاضی پیوستن به حوزه یورو، هر دو سال یکبار مورد ارزیابی قرار می‌گیرد تا اطمینان حاصل شود که از نظر شاخص‌هایی مانند نرخ بهره، تورم، نرخ ارز، تولید ناخالص داخلی و بدهی‌های دولتی، به اندازه کافی قوی هستند. اتحادیه اروپا با بررسی این شاخص‌های ثبات اقتصادی، ارزیابی می‌کند که آیا یک کشور جدید عضو منطقه یورو پس از پیوستن، به احتمال کمتری به محرک‌های مالی یا کمک‌های مالی نیاز خواهد داشت یا خیر. بحران مالی سال ۲۰۰۸ و پیامدهای آن، مانند بحث و جدل بر سر اینکه آیا یونان باید نجات داده شود یا از منطقه یورو خارج شود، فشارهایی را بر اتحادیه اروپا وارد کرد.

چرا برخی کشورها از یورو استفاده نمی‌کنند؟

بریتانیا و دانمارک دو کشوری بودند که به عنوان بخشی از اتحادیه اروپا، تصمیم گرفتند از پذیرش یورو خودداری کنند. بریتانیا حتی در سال ۲۰۱۶ به خروج از اتحادیه اروپا (برگزیت) رای داد، بنابراین تا سال ۲۰۱۹، مسئله ارز برای این کشور تا حدودی منتفی به نظر می‌رسید. پوند استرلینگ، یک ارز مهم در جهان است، بنابراین رهبران بریتانیا در زمان ایجاد یورو نیازی به پذیرش ارز دیگری ندیدند.

کشورهایی که از یورو استفاده نمی‌کنند، استقلال اقتصادی خود را حفظ می‌کنند، به عنوان مثال توانایی تعیین نرخ بهره و سایر سیاست‌های پولی خود را دارند. اما در مقابل، باید بحران‌های مالی خود را مدیریت کنند و نمی‌توانند برای کمک به بانک مرکزی اروپا مراجعه کنند.

با این حال، نداشتن اقتصادی وابسته به اقتصاد کشورهای دیگر ممکن است مزایایی داشته باشد. کشورهایی که از پذیرش یورو خودداری کردند، می‌توانند در مواجهه با بحران‌های گسترده‌ای که کشورها را به طور متفاوتی تحت تاثیر قرار می‌دهند، چابک‌تر عمل کنند، مانند بحران یونان در سال‌های ۲۰۰۷-۲۰۰۸. به عنوان مثال، تصمیم‌گیری در مورد کمک‌های مالی به یونان سال‌ها طول کشید و یونان نتوانست سیاست‌های خود را تعیین کند یا اقدامات خود را انجام دهد. در آن زمان، یک مسئله بحث‌برانگیز این بود که آیا یونان ورشکسته در منطقه یورو باقی می‌ماند یا ارز خود را بازمی‌گرداند.

دانمارک از یورو استفاده نمی‌کند، اما ارز خود، کرون، را به یورو گره زده است تا ثبات و پیش‌بینی‌پذیری اقتصادی کشور را حفظ کند و از نوسانات عمده و سفته‌بازی‌های بازار بر روی ارز خود جلوگیری کند. کرون در محدوده ۲.۲۵ درصدی با نرخ ۷.۴۶۰۳۸ کرون به ازای هر یورو تثبیت شده است. قبل از ایجاد یورو، کرون به مارک آلمان متصل بود.

یورو در برابر دلار

دلار به طور سنتی به عنوان یک ارز رایج در سطح بین‌المللی مورد استفاده قرار گرفته است، درست مانند اینکه زبان انگلیسی به عنوان یک زبان مشترک بین مردم کشورهای مختلف عمل می‌کند. کشورهای خارجی و سرمایه‌گذاران، اوراق قرضه خزانه‌داری ایالات متحده را به دلیل وجود دولت پایدار پشتوانه دلار، مکانی امن برای سرمایه‌گذاری پول خود می‌دانند. برخی کشورها حتی ذخایر مالی خود را به دلار نگهداری می‌کنند. این ارز همچنین از نظر حجم و نقدینگی، در سطحی است که برای ایفای نقش اصلی در اقتصاد جهانی لازم است.

هنگامی که یورو برای اولین بار ایجاد شد، نرخ ارز بر اساس واحد پول اروپا (ECU) تعیین شد که خود بر اساس مجموعه‌ای از ارزهای اروپایی بنا شده بود. ارزش یورو عموماً کمی بالاتر از دلار است. پایین‌ترین نرخ تاریخی آن 0.8225 (اکتبر 2000) و بالاترین نرخ تاریخی آن 1.6037 بوده است که در جولای 2008 در طول بحران وام‌های مسکن و ورشکستگی شرکت خدمات مالی Lehman Brothers به دست آمد.

پروفسور استیو هانکه، در مقاله‌ای در فوربس در سال 2018، این فرضیه را مطرح کرد که تعیین یک "منطقه ثبات" رسمی بین نرخ ارز یورو و دلار، کل بازار جهانی را به دلیل رکود طولانی مدتی که پس از سقوط Lehman Brothers در سراسر جهان رخ داد، پایدار نگه می‌دارد.