کاکتوس نوعی گیاه است که قادر است مقدار زیادی آب ذخیره کند و در زیستگاه های بسیار گرم و خشک به حیاتش ادامه دهد. حدود 2000 گونه مختلف کاکتوس وجود دارد که از نظر اندازه، شکل، رنگ و نوع زیستگاه با هم متفاوتند. تقریباً همه کاکتوس ها بومی بیابان ها و مناطق خشک آمریکای جنوبی و شمالی هستند.
امروزه کاکتوس ها را به خاطر شکل جذابشان می توان در سراسر جهان پیدا کرد. جمع آوری بیش از حد کاکتوس ها و از دست رفتن زیستگاه ها تهدیدهای اصلی برای بقای کاکتوس ها در حیات وحشند. گونه های خاصی از کاکتوس ها به عنوان گونه های در معرض خطر فهرست شده اند، اما خوشبختانه تجارت بیشتر گونه های کاکتوس بر اساس قانون ممنوع شده است.

حقایقی درباره گیاه کاکتوس
-اندازه کاکتوس به گونه اش بستگی دارد. ارتفاع بزرگ ترین گونه کاکتوس می تواند به 22 متر و وزنش به 2180 کیلوگرم بالغ شود (موقعی که به طور کامل با آب پر شده باشد.)
- کوچک ترین گونه کاکتوس ها معمولاً فقط چند سانتی متر ارتفاع دارند.
-کاکتوس می تواند درخت وار (مانند درخت)، استوانه ای، گرد، نامنظم یا به شکل ستاره دریایی باشد. سطح آن هم می تواند صاف باشد یا از برآمدگی هایی پوشیده شده باشد.
-رنگ کاکتوس می تواند سبز، مایل به آبی یا قهوه ای- سبز باشد. کاکتوس ها ماده ای مومی در سطحشان دارند که جلوی از دست دادن آب از طریق تعرق را می گیرد. (تعرق، از دست دادن آب از طریق سوراخ هایی کوچک است در هنگامی که دمای بیرون بالا است.)
-کاکتوس به جای برگ تیغ دارد. این تیغ ها می توانند نرم یا سفت و راست یا خم شده باشند، به شکل مرتب در ردیف هایی قرار گرفته باشند و یا پراکنده باشند. طول آنها می تواند به 15 سانتی متر هم برسد.
-تیغ ها دو نقش عمده دارند: آنها مانع از دست دادن آب از طریق تعرق می شوند و گیاه را از جانوران در امان نگه می دارند.
-هر تیغ از آرئول به وجود می آید که ساختارهای برآمده ای روی سطح کاکتوس است.
-از آن جایی که کاکتوس ها در مناطق خشک زندگی می کنند، نیاز به جذب مقدار زیادی آب و ذخیره کردن آن در ساقه و ریشه ها در طول دوره های خشکسالی دارند. ساقه علاوه بر ذخیره سازی آب، در روند فتوسنتز (تولید غذا با استفاده از نور خورشید و دی اکسید کربن) نیز نقش ایفا می کند.
-آبی که کاکتوس ذخیره می کند در مقایسه با آب شیر چگالی بالاتری دارد، اما برای مصرف آشامیدنی سالم است.
-ریشه های کاکتوس چند سانتی متر زیر زمین قرار دارند، اما قطرشان می تواند به 2 متر برسد.
-کاکتوس ها دوره های خفتگی (تعلیق یا کند شدن عملکردهای فیزیکی)، دوره های رشد شدید و دوره های شکوفایی دارند. آنها در دوره های رشد به نور خورشید و آب کافی نیاز دارند و این دوره ها به طور معمول کمتر از دوره های استراحت به طول می انجامد.
-اندازه و شکل گل کاکتوس ها به گونه های آنها و نوع گرده افشانی شان بستگی دارد. آنها می توانند رنگ سفید، قرمز، نارنجی، صورتی یا آبی داشته باشند.
-پروانه ها، زنبورها، بیدها، خفاش ها و مرغ های مگس خوار گرده افشان های اصلی گیاه کاکتوس هستند.
-از تیغ های کاکتوس می توان برای تولید قلاب، شانه و سوزن استفاده کرد. میوه آن را هم می توان به صورت غذا مورد استفاده قرار داد.
-کاکتوس های خاصی موادی به نام مسکالین تولید می کنند که اثرات توهم زایی دارد. این ماده به وسیله شمن ها برای باوراندن حالت ماورایی و اطمینان دادن از «ارتباط» با خدا مورد استفاده قرار می گیرد.
-طول عمر کاکتوس ها بسته به گونه آنها می تواند از 15 تا 300 سال باشد.