چین، کشوری باستانی با تمدنی غنی و تاریخچهای پر فراز و نشیب، امروزه به عنوان یکی از قدرتهای بزرگ جهانی قد علم کرده است. این کشور پهناور، با جمعیتی بالغ بر یک میلیارد و چهارصد میلیون نفر، نهتنها پرجمعیتترین کشور جهان است، بلکه از نظر وسعت نیز در رتبه سوم قرار دارد.
چین، با وجود سیستم سیاسی کمونیستی، اقتصادی پویا و رو به رشد دارد که بر پایه سرمایهداری بنا شده است. این کشور در طول تاریخ نقش مهمی در تحولات جهانی ایفا کرده و همچنان به این نقشآفرینی ادامه میدهد.
چین در یک نگاه:
- نام رسمی: جمهوری خلق چین
- پایتخت: پکن
- جمعیت (2018): 1,384,688,986 نفر
- زبان رسمی: چینی استاندارد (ماندارین)
- واحد پول: رنمینبی یوآن (RMB)
- نوع حکومت: حکومت تکحزبی به رهبری حزب کمونیست
- آب و هوا: بسیار متنوع؛ از گرمسیری در جنوب تا زیر قطبی در شمال
- مساحت کل: 9,596,960 کیلومتر مربع
- بلندترین نقطه: قله اورست با ارتفاع 8,848 متر
- پایینترین نقطه: فرورفتگی تورفان با ارتفاع -154 متر
تاریخ نوین چین: از سقوط امپراتوری تا ظهور یک ابرقدرت
تمدن چین با قدمتی بیش از 3700 سال، از دشت شمال چین و با سلسله شانگ آغاز شد. با این حال، تاریخ چین بسیار طولانی است و گنجاندن تمام آن در این بررسی اجمالی ممکن نیست. بنابراین، تمرکز ما بر تاریخ نوین چین از قرن بیستم به بعد خواهد بود.
آغاز تاریخ نوین چین به سال 1912 و پس از کنارهگیری آخرین امپراتور و اعلام جمهوری بازمیگردد. پس از این دوران، بیثباتی سیاسی و نظامی در کشور فراگیر شد و جنگسالاران برای کسب قدرت به رقابت پرداختند. در این میان، دو جری��ن سیاسی عمده، حزب ملیگرای کومینتانگ و حزب کمونیست چین، به عنوان راه حلی برای مشکلات کشور ظهور کردند.
در سال 1931، ژاپن با اشغال منچوری، آتش جنگی خانمانسوز را برافروخت که در سال 1937 به جنگی تمامعیار بین دو کشور تبدیل شد. در این دوران، کومینتانگ و کمونیستها برای مقابله با تجاوز ژاپن با یکدیگر همکاری کردند. اما پس از پایان جنگ جهانی دوم در سال 1945، اختلافات میان این دو حزب بار دیگر شعلهور شد و جنگ داخلی خونینی به راه انداخت که جان بیش از 12 میلیون نفر را گرفت. این جنگ در سال 1949 با پیروزی حزب کمونیست به رهبری مائو تسه تونگ و تاسیس جمهوری خلق چین به پایان رسید.
سالهای اولیه حکومت کمونیستی با قحطی، سوءتغذیه و بیماریهای فراگیر همراه بود. در این دوران، برنامه ای برای ایجاد یک اقتصاد متمرکز و برنامهریزی شده به اجرا گذاشته شد و جمعیت روستایی در قالب 50,000 کمون سازماندهی شد که هر یک مسئولیت کشاورزی، اداره صنایع و مدارس را بر عهده داشتند.
در سال 1958، مائو تسه تونگ به منظور تسریع صنعتی شدن و ایجاد تحولات سیاسی، طرح "جهش بزرگ به جلو" را آغاز کرد. این طرح با شکست مواجه شد و در سالهای 1959 تا 1961، قحطی و بیماری بار دیگر در سراسر کشور گسترش یافت. در سال 1966، مائو "انقلاب فرهنگی پرولتاریا" را آغاز کرد که هدف آن محاکمه مقامات محلی و تغییر سنتهای تاریخی به منظور افزایش قدرت حزب کمونیست بود.
پس از مرگ مائو در سال 1976، دنگ شیائوپینگ به رهبری چین رسید. این دوره با آزادسازی اقتصادی، سیاست سرمایهداری تحت کنترل دولت و استمرار رژیم سیاسی سختگیرانه همراه بود. امروزه نیز، بسیاری از جنبههای زندگی در چین تحت کنترل شدید دولت قرار دارد.
حکومت در چین: ساختار و ویژگیها
چین دارای نظام حکومتی کمونیستی است. قوه مقننه در این کشور، کنگره ملی خلق نام دارد که نهادی تکمجلسی با 2987 نماینده از سطوح شهرداری، منطقهای و استانی است. قوه قضائیه نیز از دادگاه عالی خلق، دادگاههای محلی خلق و دادگاههای ویژه خلق تشکیل شده است.
از نظر تقسیمات کشوری، چین به 23 استان، 5 منطقه خودمختار و 4 شهر با مدیریت مستقیم مرکزی تقسیم میشود. حق رای در این کشور برای افراد بالای 18 سال در نظر گرفته شده است. حزب کمونیست چین (CCP) حزب حاکم و اصلی در این کشور است. اگرچه احزاب سیاسی کوچکتری نیز در چین وجود دارند، اما همگی تحت نظارت و کنترل حزب کمونیست چین فعالیت میکنند.
اقتصاد و صنعت در چین: تحولی شگرف
اقتصاد چین در دهههای اخیر دستخوش تغییرات چشمگیری شده است. در گذشته، این اقتصاد مبتنی بر یک نظام برنامهریزیشده متمرکز با کمونهای تخصصی و محدودیتهای فراوان در تجارت بینالمللی و روابط خارجی بود. اما از دهه 1970، این وضعیت به تدریج تغییر کرد و امروزه چین از نظر اقتصادی به طور فزایندهای با کشورهای جهان در ارتباط است. در سال 2008، چین به دومین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شد.
در حال حاضر، اقتصاد چین از سه بخش اصلی تشکیل شده است: کشاورزی (43%)، صنعت (25%) و خدمات (32%). محصولات کشاورزی عمده شامل برنج، گندم، سیبزمینی و چای است. صنعت نیز بر فرآوری مواد معدنی خام و تولید طیف گستردهای از کالاها متمرکز است.
جغرافیا و آب و هوای چین: سرزمینی متنوع
چین در شرق آسیا واقع شده و با کشورهای متعددی هممرز است. این کشور از طریق دریای چین شرقی، خلیج کره، دریای زرد و دریای چین جنوبی به آبهای آزاد دسترسی دارد. از نظر جغرافیایی، چین به سه منطقه اصلی تقسیم میشود: کوههای غرب، بیابانها و حوضههای شمال شرقی، و درههای کمارتفاع و دشتهای شرقی. با این حال، بیشتر مساحت چین را کوهها و فلاتها، از جمله فلات تبت که به رشتهکوههای هیمالیا و قله اورست منتهی میشود، تشکیل میدهند.
به دلیل وسعت زیاد و تنوع توپوگرافی، آب و هوای چین نیز بسیار متنوع است. در جنوب، آب و هوا گرمسیری است، در حالی که شرق دارای آب و هوای معتدل است و فلات تبت سرد و خشک است. بیابانهای شمالی نیز خشک هستند و شمال شرقی آب و هوای معتدل سرد دارد.
حقایقی جالب درباره چین:
- چین در سال 1979 سیاست تک فرزندی را برای کنترل رشد جمعیت خود به اجرا گذاشت.
- اکثریت مردم چین پیرو هیچ دین خاصی نیستند، اما حدود 10% بودایی هستند.
- پیشبینی میشود جمعیت چین در سال 2026 به اوج خود، یعنی 1.4 میلیارد نفر برسد. انتظار میرود هند در سال 2025 از چین پیشی گرفته و به پرجمعیتترین کشور جهان تبدیل شود.
این مقاله در سایت علمی
رایشمند منتشر شده است. خوشحال میشویم اگر
دیدگاه و نظر خود را درباره این موضوع با ما و دیگر خوانندگان در میان بگذارید.