به طور کلی، هرچه فردی بیشتر از مواد مخدر استفاده کند بیشتر در معرض خطر تغییر در سیستم پاداش مغز قرار می گیرد که نتیجه اش اعتیاد است. مواد اعتیاد آور غلظت دوپامین را در مرکز پاداش مغز نسبت به پاداش های طبیعی بیشتر افزایش می دهند. (دوپامین یک انتقال دهنده عصبی است که برای شماری از کارکردهای مختلف مغز مهم است. دوپامین در شناخت، مجازات، انگیزه، توجه، خلق و خو، خواب حرکات ارادی، یادگیری و حافظه نقش دارد.)
در طول زمان، مصرف مواد مخدر باعث می شود سیستم دوپامین با ایجاد مقاومت، به همه دوپامین های اضافی واکنش دفاعی نشان دهد. نتیجه نیاز به داروهای بیشتر است تا فرد به نتیجه مورد نظر برسد. این روند واکنش دفاعی در نهایت می تواند باعث تغییر ژنتیکی شود که اعتیاد را غیر قابل برگشت می کند.