کیسه‌داران ماقبل تاریخ: پستانداران منقرض‌شده استرالیا و آمریکای جنوبی

میلیون‌ها سال پیش، پستانداران کیسه‌دار تنوع و اندازه‌های بسیار بزرگ‌تری نسبت به امروز داشتند و علاوه بر استرالیا، در آمریکای جنوبی نیز زندگی می‌کردند. در ادامه با تصاویر و اطلاعات دقیق بیش از دوازده گونه منقرض‌شده یا ماقبل تاریخ این موجودات، از آلفادون تا زیگوماتوروس، آشنا خواهید شد.

آلفادون: کیسه‌دار باستانی

آلفادون که در اواخر دوره کرتاسه می‌زیست، عمدتاً از روی دندان‌هایش شناخته می‌شود. همین دندان‌ها نشان می‌دهند که او یکی از نخستین کیسه‌داران بوده است (پستاندارانی که امروزه کانگوروها و کوآلاهای استرالیایی از نوادگان آن‌ها هستند).

بورهاینا: کفتار کیسه‌دار آمریکای جنوبی

• نام: بورهاینا (به معنی "کفتار قوی" در یونانی)
• زیستگاه: جنگل‌های آمریکای جنوبی
• دوره تاریخی: اواخر الیگوسن - اوایل میوسن (۲۵ تا ۲۰ میلیون سال پیش)
• اندازه و وزن: حدود ۱.۵ متر طول و ۹۰ کیلوگرم وزن
• رژیم غذایی: گوشت
• ویژگی‌های متمایز: سر شبیه کفتار، دم بلند، پاهای صاف

با وجود اینکه اسمش شبیه کفتارهاست، بورهاینا در واقع یک کیسه‌دار بزرگ و شکارچی از آمریکای جنوبی بود (این منطقه در ۲۰ تا ۲۵ میلیون سال پیش شاهد تعداد زیادی از این پستانداران کیسه‌دار بود). با توجه به حالت عجیب و پاهای صاف و آرواره‌های بزرگ با دندان‌های متعدد استخوان‌شکن، بورهاینا احتمالاً یک شکارچی کمین‌گر بوده که از شاخه‌های بلند درختان روی طعمه‌های خود می‌پریده (به همان سبک گربه‌های دندان‌خنجری غیرکیسه‌دار). بورهاینا و هم‌نوعانش با تمام ترسناکی‌شان، سرانجام در اکوسیستم آمریکای جنوبی جای خود را به پرندگان بزرگ و شکارچی ماقبل تاریخ مانند فوروسراکس و کلنکن دادند.

دیدلفودون: نیای باستانی صاریغ

دیدلفودون که در اواخر دوره کرتاسه در آمریکای شمالی و در کنار آخرین دایناسورها می‌زیست، یکی از قدیمی‌ترین اجداد شناخته‌شده صاریغ‌ها است. امروزه، صاریغ‌ها تنها کیسه‌داران بومی آمریکای شمالی هستند.

اکالتادتا: جد کوچک و دندان‌نیش‌دار کانگوروهای موش‌صفت

• نام: اکالتادتا
• زیستگاه: دشت‌های استرالیا
• دوره تاریخی: ائوسن-الیگوسن (۵۰-۲۵ میلیون سال پیش)
• اندازه و وزن: نامشخص
• رژیم غذایی: احتمالاً همه‌چیزخوار
• ویژگی‌های متمایز: جثه کوچک، دندان‌های نیش برجسته (در برخی گونه‌ها)

اگرچه تلفظ نامش کمی دشوار است، اکالتادتا شایسته شهرت بیشتری است. چه کسی می‌تواند در برابر یک جد کوچک و گوشت‌خوار (یا حداقل همه‌چیزخوار) کانگوروهای موش‌صفت که برخی از گونه‌های آن مجهز به دندان‌های نیش برجسته‌ای بودند، مقاومت کند؟ متاسفانه، تمام اطلاعات ما درباره اکالتادتا محدود به دو جمجمه است که از نظر زمین‌شناسی با فاصله‌ی زیادی از هم قرار دارند (یکی متعلق به دوره ائوسن و دیگری از دوره الیگوسن) و دارای ویژگی‌های متفاوتی هستند (یکی از جمجمه‌ها مجهز به دندان‌های نیش ذکر شده است، در حالی که دیگری دندان‌های آسیابی شبیه به اره‌های گرد کوچک دارد). لازم به ذکر است که اکالتادتا ظاهراً موجودی متفاوت از فانگارو، یکی دیگر از کیسه‌داران دندان‌خنجری ۲۵ میلیون ساله است که بیش از یک دهه پیش به طور خلاصه خبرساز شد (و سپس ناپدید شد).

کانگوروی غول پیکر کوتاه‌چهره

پروکوپتودون که با نام کانگوروی غول پیکر کوتاه‌چهره نیز شناخته می‌شود، بزرگ‌ترین نمونه از این گونه بود که تا به حال زیسته‌است. قد آن حدود ۳ متر و وزنش در حدود ۲۲۵ کیلوگرم بوده است.

وامبت غول پیکر

دیپروتودون عظیم‌الجثه (که با نام وامبت غول پیکر نیز شناخته می‌شود) وزنی معادل یک کرگدن بزرگ داشت و از دور کمی شبیه به آن به نظر می‌رسید، به خصوص اگر عینکتان را نزده بودید.

پالورچستس: جهنده باستانی که کانگورو نبود

• نام: پالورچستس (به معنی "جهنده باستانی" در یونانی)
• زیستگاه: دشت‌های استرالیا
• دوره تاریخی: پلیوسن-عصر حاضر (۵ میلیون تا ۱۰۰۰۰ سال پیش)
• اندازه و وزن: حدود ۲.۵ متر طول و ۲۲۵ کیلوگرم وزن
• رژیم غذایی: گیاهان
• ویژگی‌های متمایز: جثه بزرگ؛ خرطوم روی پوزه

پالورچستس یکی از پستانداران غول‌پیکری است که نام خود را بر اساس فرضیات نادرست دریافت کرده است: زمانی که دیرینه‌شناس مشهور، ریچارد اوون، برای اولین بار آن را توصیف کرد، تصور می‌کرد با یک کانگوروی ماقبل تاریخ روبرو است، از این رو نام یونانی "جهنده غول پیکر" را بر آن نهاد. با این حال، مشخص شد که پالورچستس کانگورو نبوده، بلکه یک کیسه‌دار بزرگ و نزدیک به دیپروتودون، معروف به وامبت غول پیکر، بوده است. با قضاوت بر اساس جزئیات آناتومی آن، به نظر می‌رسد که پالورچستس معادل استرالیایی تنبل غول پیکر آمریکای جنوبی بوده است و گیاهان و درختان سخت را پایین می‌کشیده و از آن‌ها تغذیه می‌کرده است.

فاسکولونوس: وامبت غول‌پیکری که بزرگ‌ترین نبود

• نام: فاسکولونوس
• زیستگاه: دشت‌های استرالیا
• دوره تاریخی: پلیستوسن (۲ میلیون تا ۵۰ هزار سال پیش)
• اندازه و وزن: حدود ۱.۸ متر طول و ۲۲۵ کیلوگرم وزن
• رژیم غذایی: گیاهان
• ویژگی‌های متمایز: جثه بزرگ; اندامی شبیه به خرس

یک حقیقت شگفت‌انگیز درباره فاسکولونوس: این کیسه‌دار ۱.۸ متری و ۲۲۵ کیلوگرمی نه‌تنها بزرگ‌ترین وامبتی نبود که تا به حال زیسته‌است، بلکه حتی بزرگ‌ترین وامبت پلیستوسن استرالیا هم نبود. مانند سایر پستانداران بزرگ‌جثه در سراسر جهان، فاسکولونوس و دیپروتودون هر دو قبل از شروع دوران مدرن منقرض شدند. در مورد فاسکولونوس، انقراض آن ممکن است به دلیل شکار سریع‌تر شده باشد، همانطور که بقایای یک فاسکولونوس در مجاورت یک کینکانای (Quinkana) یافت شده‌است!

بندی‌کوت پافیل

بندی‌کوت پافیل دارای گوش‌های بلند شبیه خرگوش، پوزه‌ای باریک شبیه صاریغ و پاهای بسیار لاغر با انگشتان عجیب و غریب بود که هنگام دویدن ظاهری خنده‌دار به آن می‌بخشید.

پروتمنودون: والابی غول‌پیکر

• نام: پروتمنودون (به معنی "قبل از دندان برنده" در یونانی)
• زیستگاه: دشت‌های استرالیا
• دوره تاریخی: پلیستوسن (۲ میلیون تا ۵۰ هزار سال پیش)
• اندازه و وزن: قد تا ۱.۸ متر و وزن تا ۱۱۳ کیلوگرم
• رژیم غذایی: احتمالاً همه‌چیزخوار
• ویژگی‌های متمایز: اندام باریک؛ دم کوچک؛ پاهای عقبی بلند

استرالیا نمونه‌ای از غول‌پیکر شدن در دوران ماقبل تاریخ است: تقریباً هر پستانداری که امروزه در این قاره پرسه می‌زند، جد بزرگ‌تری داشته که در دوره پلیستوسن در کمین بوده است، از جمله کانگوروها، وامبت‌ها و بله، والابی‌ها. اطلاعات زیادی در مورد پروتمنودون، که با نام والابی غول‌پیکر نیز شناخته می‌شود، وجود ندارد، به جز اندازه استثنایی آن. با قد ۱.۸ متر و وزن ۱۱۳ کیلوگرم، بزرگ‌ترین گونه آن می‌توانست حریفی برای یک مدافع خط حمله در لیگ فوتبال آمریکایی (NFL) باشد. اینکه آیا این کیسه‌دار باستانی یک میلیون ساله واقعاً مانند یک والابی رفتار می‌کرده، علاوه بر ظاهرش، مسئله‌ای است که به کشف ف��یل‌های آینده بستگی دارد.

سیموستنوروس: کانگوروی گیاه‌خوار با بازوهای قوی

• نام: سیموستنوروس
• زیستگاه: دشت‌های استرالیا
• دوره تاریخی: پلیستوسن (۲ میلیون تا ۵۰ هزار سال پیش)
• اندازه و وزن: حدود ۱.۸ متر قد و ۹۰ کیلوگرم وزن
• رژیم غذایی: گیاهان
• ویژگی‌های متمایز: اندام قوی؛ بازوها و پاهای بلند و قدرتمند

پروکوپتودون، کانگوروی غول‌پیکر کوتاه‌چهره، تمام توجهات را به خود جلب می‌کند، اما این تنها کیسه‌دار بزرگ‌جثه‌ای نبود که در دوره پلیستوسن در استرالیا می‌جهید. استنوروس با اندازه قابل مقایسه و سیموستنوروس اندکی کوچک‌تر (و نسبتاً کم‌تر شناخته‌شده) نیز وجود داشتند که وزنی در حدود ۹۰ کیلوگرم داشتند. سیموستنوروس نیز مانند پسرعموهای بزرگ‌ترش، اندامی قوی داشت و بازوهای بلند و عضلانی آن برای پایین کشیدن شاخه‌های بلند درختان و تغذیه از برگ‌های آن‌ها سازگار شده بودند. این کانگوروی ماقبل تاریخ همچنین مجهز به مجاری بینی بزرگ‌تر از حد متوسط ​​بود، که نشان می‌دهد ممکن است با غرغر و فریاد با سایر هم‌نوعان خود ارتباط برقرار می‌کرده است.

سینودلفیس: صاریغ چینی باستانی

• نام: سینودلفیس (به معنی "صاریغ چینی" در یونانی)
• زیستگاه: جنگل‌های آسیا
• دوره تاریخی: کرتاسه اولیه (۱۳۰ میلیون سال پیش)
• اندازه و وزن: حدود ۱۵ سانتی‌متر طول و چند گرم وزن
• رژیم غذایی: حشرات
• ویژگی‌های متمایز: جثه کوچک؛ دندان‌هایی شبیه به صاریغ

خوشبختانه یک نمونه از سینودلفیس در معدن لیائونینگ در چین، منبع فسیل‌های متعدد دایناسورهای پردار (و همچنین بقایای سایر حیوانات دوره کرتاسه اولیه) به خوبی حفظ شده است. سینودلفیس قدیمی‌ترین پستاندار شناخته شده است که دارای ویژگی‌های مشخصاً کیسه‌دار، در مقابل ویژگی‌های جفتی، است. به ویژه، شکل و نحوه قرارگیری دندان‌های این پستاندار، صاریغ‌های امروزی را به یاد می‌آورد. سینودلفیس نیز مانند سایر پستانداران دوره مزوزوئیک، احتمالاً بیشتر عمر خود را در بالای درختان سپری می‌کرده است، جایی که می‌توانست از خورده شدن توسط تیرانوسورها و سایر تروپودهای بزرگ جلوگیری کند.

استنوروس: کانگوروی عظیم‌الجثه با دم قوی

• نام: استنوروس (به معنی "دم قوی" در یونانی)
• زیستگاه: دشت‌های استرالیا
• دوره تاریخی: پلیستوسن پسین (۵۰۰,۰۰۰ - ۱۰,۰۰۰ سال پیش)
• اندازه و وزن: حدود ۳ متر قد و ۲۲۵ کیلوگرم وزن
• رژیم غذایی: گیاهان
• ویژگی‌های متمایز: جثه بزرگ؛ پاهای قدرتمند؛ دم قوی

استنوروس، یکی دیگر از ��وجوداتی که توسط ریچارد اوون، دیرینه‌شناس مشهور قرن نوزدهم نام‌گذاری شده، در واقع یک کانگوروی دایناسوری بود: جهنده‌ای دشت‌زی با عضلات قوی، گردن کوتاه، دم قوی، قد ۳ متر و یک انگشت بلند در هر پا. با این حال، استنوروس باشکوه نیز مانند پروکوپتودون (معروف به کانگوروی غول‌پیکر کوتاه‌چهره) که هم‌عصر آن و تقریباً هم‌اندازه بودند، یک گیاهخوار صرف بود که از سبزیجات برگ‌دار استرالیا در اواخر دوره پلیستوسن تغذیه می‌کرد. این احتمال وجود دارد، اما ثابت نشده است، که این پستاندار بزرگ‌جثه دارای نوادگان زنده‌ای به شکل والابی خرگوشی نواری باشد که اکنون رو به کاهش است.

ببر تاسمانی

با توجه به خطوط راه‌راه بدنش، به نظر می‌رسد ببر تاسمانی (که با نام تیلاسین نیز شناخته می‌شود) زندگی در جنگل را ترجیح می‌داده و یک شکارچی فرصت‌طلب بوده که از کیسه‌داران کوچک‌تر و همچنین پرندگان و احتمالاً خزندگان تغذیه می‌کرده است.

تیلاکولئو: شیر کیسه‌دار

برخی از دیرینه‌شناسان بر این باورند که آناتومی منحصر به فرد تیلاکولئو، از جمله چنگال‌های بلند و جمع‌شونده، انگشتان شست نیمه‌متقابل و اندام‌های جلویی بسیار عضلانی، به آن اجازه می‌داد تا لاشه‌ها را به بالای شاخه‌های درختان بکشاند.

تیلاکوسمی لوس: دندان خنجری کیسه‌دار

تیلاکوسمی لوس نیز مانند کانگوروهای امروزی، فرزندان خود را در کیسه پرورش می‌داد و مهارت‌های والدینی آن ممکن است بیشتر از خویشاوندان دندان‌خنجری‌اش در شمال بوده باشد.

زیگوماتوروس: کرگدن کیسه‌دار

• نام: زیگوماتوروس (به معنی "گونه‌های بزرگ" در یونانی)
• زیستگاه: سواحل استرالیا
• دوره تاریخی: پلیستوسن (۲ میلیون تا ۵۰ هزار سال پیش)
• اندازه و وزن: حدود ۲.۵ متر طول و نیم تن وزن
• رژیم غذایی: گیاهان دریایی
• ویژگی‌های متمایز: جثه بزرگ؛ پوزه کند؛ حالت چهارپا

زیگوماتوروس که با نام "کرگدن کیسه‌دار" نیز شناخته می‌شود، به اندازه یک کرگدن مدرن نبود و به اندازه سایر کیسه‌داران غول‌پیکر دوره پلیستوسن (مانند دیپروتودون واقعاً عظیم) هم نبود. این گیاه‌خوار تنومند نیم تنی، در سواحل استرالیا پرسه می‌زد، گیاهان د��یایی نرم مانند نی‌ها و جگن‌ها را جمع‌آوری و می‌خورد و گهگاه به داخل خشکی می‌رفت، زمانی که اتفاقاً مسیر یک رودخانه پرپیچ و خم را دنبال می‌کرد. دیرینه‌شناسان هنوز در مورد عادات اجتماعی زیگوماتوروس مطمئن نیستند. این پستاندار ماقبل تاریخ ممکن است زندگی منزوی داشته یا در دسته‌های کوچک چرا می‌کرده است.

این مقاله در سایت علمی رایشمند منتشر شده است. خوشحال می‌شویم اگر دیدگاه و نظر خود را درباره این موضوع با ما و دیگر خوانندگان در میان بگذارید.