ماریا گائتانا آگنسی (16 مه 1718 - 9 ژانویه 1799) یک ریاضیدان، فیلسوف، الهی‌دان و انسان‌دوست ایتالیایی بود. او با گردآوری ایده‌های ریاضی‌دانان هم‌عصر خود و تلفیق آن‌ها به شیوه‌ای نوآورانه، تحسین ریاضیدانان و محققان دوران خود را برانگیخت. تسلط او بر چندین زبان، این فرایند را تسهیل می‌کرد.

• شهرت: نویسنده اولین کتاب ریاضی که توسط یک زن نوشته شده و تا به امروز باقی مانده است، و اولین زنی که به عنوان استاد ریاضیات در دانشگاه منصوب شد.
• نام‌های دیگر: ماریا گائتانا آگنسی، ماریا گائتانا آگنزی
• تاریخ تولد: 16 مه 1718
• تاریخ فوت: 9 ژانویه 1799
• آثار منتشر شده: گزاره‌های فلسفی (Propositiones philosphicae)، نهادهای تحلیلی (Instituzioni Analitiche)

دوران کودکی و تحصیلات ماریا آگنسی

پدر ماریا آگنسی، پیترو آگنسی، یک اشراف‌زاده ثروتمند و استاد ریاضیات در دانشگاه بولونیا بود. در آن دوران، آموزش دختران خانواده‌های اشرافی معمولاً در صومعه‌ها انجام می‌شد و شامل آموزش مذهب، خانه‌داری و خیاطی بود. با این حال، معدودی از خانواده‌های ایتالیایی دختران خود را در زمینه‌های علمی‌تر آموزش می‌دادند و برخی از آن‌ها در سخنرانی‌های دانشگاه شرکت می‌کردند یا حتی به تدریس می‌پرداختند.

پietro Agnesi استعداد و هوش سرشار دخترش ماریا را تشخیص داد. او که به عنوان یک نابغه کودک مورد توجه قرار می‌گرفت، تحت تعلیم خصوصی قرار گرفت تا پنج زبان (یونانی، عبری، لاتین، فرانسوی و اسپانیایی) و همچنین فلسفه و علوم را فراگیرد.

پدرش همکاران خود را به گردهمایی‌هایی در خانه دعوت می‌کرد و از ماریا آگنسی می‌خواست که برای مردان حاضر سخنرانی کند. ماریا در 13 سالگی می‌توانست به زبان مهمانان فرانسوی و اسپانیایی یا به زبان لاتین، زبان تحصیل‌کردگان، مناظره کند. او از این اجراها لذت نمی‌برد، اما نتوانست پدرش را متقاعد کند که او را از این وظیفه معاف کند تا اینکه 20 ساله شد. او از این وظیفه تا 20 سالگی رهایی نیافت.

آثار و دستاوردهای علمی ماریا آگنسی

در سال 1738، ماریا آگنسی تقریباً 200 سخنرانی را که در گردهمایی‌های پدرش ارائه کرده بود، جمع‌آوری و به زبان لاتین با عنوان "Propositiones philosophicae" (گزاره‌های فلسفی) منتشر کرد. موضوعات این سخنرانی‌ها فراتر از فلسفه به مفهوم امروزی آن بود و شامل موضوعات علمی مانند مکانیک سماوی، نظریه گرانش اسحاق نیوتن و کشش نیز می‌شد.

پietro Agnesi پس از مرگ مادر ماریا، دو بار دیگر ازدواج کرد و ماریا آگنسی در نهایت بزرگترین فرزند از 21 فرزند شد. علاوه بر اجراها و دروس خود، مسئولیت آموزش خواهران و برادرانش نیز بر عهده او بود. این وظیفه او را از هدف خود برای ورود به صومعه باز داشت.

همچنین در سال 1748، ماریا آگنسی برای ارائه بهترین و به‌روزترین مطالب ریاضی به برادران کوچکتر خود، شروع به نوشتن یک کتاب درسی ریاضی کرد که 10 سال از عمرش را صرف آن کرد.

"Instituzioni Analitiche" (نهادهای تحلیلی) در سال 1748 در دو جلد و در مجموع بیش از 1000 صفحه منتشر شد. جلد اول شامل حساب، جبر، مثلثات، هندسه تحلیلی و حساب دیفرانسیل و انتگرال بود. جلد دوم به سری‌های بی‌نهایت و معادلات دیفرانسیل می‌پرداخت. پیش از او کسی کتابی در مورد حساب دیفرانسیل و انتگرال منتشر نکرده بود که شامل روش‌های اسحاق نیوتن و گوتفرید لایبنیتس به طور همزمان باشد.

در سال 1750، به پاس قدردانی از این دستاورد بزرگ، پاپ بندیکت چهاردهم، ماریا آگنسی را به ریاست ریاضیات و فلسفه طبیعی در دانشگاه بولونیا منصوب کرد. او همچنین مورد تقدیر ماریا ترزا، امپراتوریس اتریش، از خاندان هابسبورگ قرار گرفت.

آیا ماریا آگنسی هرگز این انتصاب را پذیرفت؟ آیا این انتصاب واقعی بود یا صرفاً افتخاری؟ تاکنون، سوابق تاریخی به این سوالات پاسخ نداده‌اند.

سال‌های پایانی زندگی و درگذشت ماریا آگنسی

پدر ماریا آگنسی در سال 1750 به شدت بیمار شد و در سال 1752 درگذشت. مرگ او ماریا را از مسئولیت آموزش خواهران و برادرانش رها کرد. او ثروت و زمان خود را صرف کمک به افراد کم‌بضاعت کرد. در سال 1759، او یک خانه برای فقرا تأسیس کرد. در سال 1771، او سرپرستی یک خانه برای فقرا و بیماران را بر عهده گرفت. تا سال 1783، او به عنوان مدیر یک خانه سالمندان منصوب شد، جایی که در میان کسانی که به آنها خدمت می‌کرد، زندگی می‌کرد. او تا زمان مرگش در سال 1799 همه دارایی خود را بخشیده بود و ماریا آگنسی بزرگ در یک قبر فقیرانه به خاک سپرده شد.

میراث ماریا آگنسی

نام ماریا آگنسی در نامی که جان کولسن، ریاضیدان انگلیسی، به یک مسئله ریاضی داد، زنده مانده است: یافتن معادله برای یک منحنی زنگوله‌ای شکل خاص. کولسن کلمه ایتالیایی برای "منحنی" را با کلمه مشابهی برای "جادوگر" اشتباه گرفت، بنابراین امروزه این مسئله و معادله همچنان نام "جادوگر آگنسی" را یدک می‌کشد.