عطسه کردن شیوه‌ای است که بدن برای خارج کردن یک محرک از راه بینی به کار می گیرد.
هنگامی که چیزی باعث تحریک پوشش درونی بینی شما شود، پیامی به بخشی از مغز که مرکز عطسه نام دارد، فرستاده می‌شود. این مرکز، پیامی را به همه عضلاتی می‌فرستد که عمل هماهنگ آنها با یکدیگر باعث عطسه کردن می‌شود.


این عضلات شامل عضلات شکمی، عضلات قفسه سینه، دیافراگم، عضلات کنترل‌کننده طناب‌های صوتی، عضلات پشت گلو و عضلات پلک می‌شود.هنگامی که عطسه می‌کنید، غیر ممکن است بتوانید چشم های‌تان را باز نگه دارید.مرکز عطسه در مغز باعث می‌شود که همه این عضلات با چنان رویه درستی عمل کنند تا ذره تحریک‌کننده با سرعتی تا 100 کیلومتر در ساعت، از بینی شما خارج شود.


عطسه های پشت سر هم گاهی نشانه بیماری اند و گاهی نه
دکتر فراتی، رئیس انجمن راینولوژی کشور در این باره می گوید:
«تحریک مجاری تنفسی در هوای زمستان موجب بروز عطسه های متوالی می شود که نشانه بیماری نیست. هوای سرد موجب انقباض ناگهانی کیسه های هوایی و بروز عطسه می شود که اگر این عطسه با سرفه های خلطی یا درد گلو همراه نباشد دلیل بر بیماری نیست.


عطسه های زیاد، علامت سرماخوردگی یا حتی آلرژی نیستند و بسیاری از افراد پس از بیداری از خواب با شروع تنفس دهانی عطسه می کنند که نشان‌دهنده واکنش آنها به محیط اطراف است.عطسه های پیاپی که همراه با درد گلو، سرفه یا آب ریزش بینی نباشند طبیعی هستند و به هیچ عنوان نیازمند مصرف دارو نیستند.»


ولی  خانم پوردهقان ، کارشناس ارشد آموزش پرستاری معتقد است:
«عطسه‌های متوالی یکی از علایم تب یونجه است. تب یونجه یا رینیت آلرژیک، شایع‌ترین فرم آلرژی (حساسیت) دستگاه تنفسی است که با وجود گذرا بودن می‌تواند برای مبتلایان بسیار آزار دهنده باشد.بی‌توجهی به این عارضه و عدم درمان آن ممکن است باعث مشکلات زیادی از قبیل آسم آلرژیک، انسداد مزمن بینی، التهاب گوش میانی و از دست دادن شنوایی و بویایی شود.
عطسه مهم‌ترین نشانه رینیت آلرژیک است و حملات عطسه در این بیماری به صورت 10 تا 20 عطسه متوالی و بی وقفه است.

 

از علایم دیگر این عارضه، التهاب بینی و قرمزی چشم و سوزش آن و اشک ریزش است و در کل علایم آن شبیه سرماخوردگی است.اگر انسداد بینی شدید و طولانی مدت باشد، ممکن است باعث سردرد و گوش درد شده و رنگ دندان‌ها تغییر کرده و زرد یا قهوه‌ای شوند.
همچنین به علت التهاب بینی، بیمار به هنگام غذاخوردن دچار احساس خفگی شده و غذاخوردن برایش دشوار است.»


نگاه کردن به نور خورشید باعث عطسه می شود
بررسی ها نشان داده است بیش از 30 درصد افراد با نگاه کردن به خورشید عطسه می کنند و این به دلیل تحریک بخشی از مغز با قرار گرفتن در مقابل نور خورشید می باشد.
بسیاری از افراد تصور می کنند گرمای خورشید که به بینی می رسد، موجب بروز عطسه می شود .اما واقعیت این است که اگر هنگام نگاه کردن به خورشید چشم ها بسته باشد، با وجود این که گرمای خورشید دریافت می شود، عطسه ایجاد نمی شود، بنابراین گرما باعث عطسه نمی شود.


مطالعات نشان داده است وقتی نور خورشید به چشم می تابد، بخشی از عصب های مغزی را تحریک می کند و واکنش آنها به این تحریک، عطسه است.اما اینکه چرا نور چراغ منجر به عطسه نمی شود نیز مسئله ای است که محققان علت آن را در ناکافی بودن نور مصنوعی چراغ ها می دانند.
محققان معتقدند هنگام نگاه کردن به اشعه خورشید، دسته ای از نورهای قوی وارد مردمک چشم و شبکیه می شوند و رشته های عصبی را فعال می کنند و به منظور فعال کردن آنها، نور چراغ به اندازه کافی قوی نمی باشد.
اما جالب اینجاست، در حدود 35 درصد از افراد از چنین حساسیتی نسبت به نور خورشید برخوردارند، ولی بقیه حتی با نگاه کردن مستقیم به نور خورشید نیز رشته های عصبی شان تحریک نمی شود تا عطسه کنند.